Του Παναγιώτη Αποστόλου
Πολιτικού αναλυτή – αρθρογράφου
Κάθε 25η Μαρτίου, η Ελλάδα εορτάζει διπλά. Τιμά την ημέρα που ο Αρχάγγελος Γαβριήλ έφερε στην Παναγία το μήνυμα που άλλαξε τον κόσμο και την ημέρα που ένας λαός, αλυσοδεμένος, σηκώθηκε και είπε: Ως εδώ. Αυτός ο διπλός συμβολισμός της ημέρας δεν είναι τυχαίος. Δεν είναι σύμπτωση ιστορίας. Είναι πεπρωμένο.
Γιατί η Επανάσταση του 1821 δεν ξεκίνησε στα πεδία των μαχών. Ξεκίνησε στα στήθη ανθρώπων που πίστευαν. Στη δύναμη της οικογένειας που κρατούσε ζωντανή τη γλώσσα, τη μνήμη, την ιστορία, την ψυχή. Στον παπά του χωριού που δίδασκε κρυφά. Στη μάνα που τραγουδούσε στα παιδιά της τραγούδια ελευθερίας. Στον πατέρα που έδειχνε στο γιο του πώς να ορθώνει το ανάστημά του ακόμα και υπό τον τουρκικό τότε ζυγό.
Η ελευθερία, τότε, δεν ήταν πολιτικό αίτημα. Ήταν πνευματική ανάγκη. Ήταν επιταγή ψυχής.
Τότε: Η Ανδρεία που σάρωσε αιώνες σκλαβιάς…
Σκεφτείτε έναν άνθρωπο σαν τον Γεώργιο Καραϊσκάκη. Νόθος, φτωχός, απορριπτέος από την κοινωνία των «ευπρεπών». Δεν είχε σχολείο, δεν είχε προνόμια, δεν είχε τίποτα που ο σύγχρονος άνθρωπος θα θεωρούσε εφόδιο επιτυχίας. Είχε μόνο πίστη, φιλότιμο και αγάπη για την Πατρίδα.
Και όμως, με αυτά τα «τίποτα», έγινε Σύμβολο. Διότι η ανδρεία του 1821 δεν μετριόταν σε χρήματα ή σε βαθμούς. Μετριόταν στο πόσο πρόθυμος ήταν ένας άνθρωπος να θυσιαστεί για κάτι ανώτερο από τον εαυτό του. Για την οικογένειά του. Για τον τόπο του. Για τον Θεό του!
Οι αγωνιστές του ’21 δεν πήγαν στη μάχη επειδή τους διέταξε κάποιο κράτος. Πήγαν επειδή ήξεραν ότι αν δεν πάνε αυτοί, δεν θα πάει κανείς. Είχαν εσωτερική ανάγκη, όχι φόβο τιμωρίας, αλλά αίσθηση χρέους. Αυτό είναι η πραγματική ανδρεία: Όταν ο άνθρωπος πράττει το σωστό ακόμα και όταν κανείς δεν τον κοιτάει, ακόμα και όταν η τιμή είναι το αίμα του.
«Ελευθερία ή Θάνατος»: Δεν ήταν σύνθημα. Ήταν όρκος!
Σήμερα: Η Ελλάδα που χάνεται χωρίς μάχη…
Διακόσια πέντε χρόνια μετά, η Ελλάδα αντιμετωπίζει μία απειλή διαφορετικής φύσης και ακριβώς γι’ αυτό πιο επικίνδυνη. Δεν είναι ο εξωτερικός εχθρός με τα σπαθιά. Είναι η εσωτερική διάβρωση.
Η οικογένεια, αυτός ο ακρογωνιαίος λίθος της ελληνικής κοινότητας, το κύτταρο που κράτησε ζωντανό το γένος στα σκοτεινά χρόνια της σκλαβιάς, σήμερα κλονίζεται. Τα γεννητικά στατιστικά σε κεντρίζουν με άγχος: Η Ελλάδα γεννά όλο και λιγότερα παιδιά, ενώ συγχρόνως αδειάζει από τους νέους της, εκείνους που έφυγαν στο εξωτερικό με βαλίτσα γεμάτη ελπίδα και μια Πατρίδα στην καρδιά.
Η Πίστη αυτή που έδωσε νόημα στη θυσία, που έκανε τον θάνατο στη μάχη να μοιάζει με Ανάσταση, υποχωρεί μπροστά στον κυνισμό της εποχής.
Η Εκκλησία σήμερα δεν βρίσκεται μόνο στο στόχαστρο! Σε πολλές περιπτώσεις μοιάζει να έχει απομακρυνθεί και η ίδια από τον ιστορικό της ρόλο. Εκεί όπου άλλοτε στάθηκε μπροστάρης του Αγώνα, με μορφές όπως ο Παπαφλέσσας, σήμερα συχνά εμφανίζεται εγκλωβισμένη, με μια στάση συμβιβασμού, ως προς την εκάστοτε πολιτική Εξουσία. Και καθώς αποδυναμώνεται η φωνή της, υποχωρούν μαζί της και όσα διαχρονικά στήριζε: Η ηθική τάξη, η αίσθηση κοινότητας, η ευθύνη απέναντι στο σύνολο. Οι αξίες, το φιλότιμο, η αγάπη για τον τόπο, η αίσθηση του χρέους, έχουν αντικατασταθεί από μία κουλτούρα ατομισμού και ηδονισμού.
Το «Εγώ πρώτα» έχει γίνει το ανεπίσημο εθνικό σύνθημα μιας γενιάς που δεν έμαθε να θυσιάζεται για τίποτα.
Το χειρότερο; Αυτή η ελευθερία, η ελληνική κυριαρχία, η πολιτισμική ταυτότητα, η εθνική υπόσταση, δεν αφαιρούνται με τη βία. Παραχωρείται από εμάς, εθελοντικά, μέρα με τη μέρα, ανεπαίσθητα, ενώ κοιτάμε τις οθόνες μας.
Τότε και Σήμερα: Μια Καταλυτική Σύγκριση…
Το 1821, οι Έλληνες ήταν λίγοι, ασθενείς, με απαρχαιωμένα όπλα. Ο εχθρός ήταν αριθμητικά ανώτερος, καλύτερα εξοπλισμένος, με αιώνες εξουσίας στην πλάτη του. Κανείς λογικός άνθρωπος δεν θα πίστευε στην επιτυχία της Επανάστασης.
Και όμως, οι Έλληνες κέρδισαν. Διότι είχαν αυτό που δεν μπορεί να αγοραστεί και δεν μπορεί να κατακτηθεί: Αδούλωτη ψυχή, οικογενειακή συνοχή, πίστη στον Θεό και αγάπη για την Πατρίδα.
Σήμερα, οι Έλληνες είναι πολλοί περισσότεροι, με παιδεία, τεχνολογία, δικαιώματα που οι πρόγονοί μας δεν φανταζόντουσαν. Ζούμε σε καιρούς που βαφτίζονται “πρόοδος”, ενώ στην πραγματικότητα βιώνουμε μια βαθιά κρίση αξιών, ταυτότητας και προοπτικής. Και όμως αντί να αντιδρούμε, μοιάζουμε όλο και πιο αδύναμοι. Αδύναμοι να αλλάξουμε την χώρα, να σταθούμε όρθιοι στις προκλήσεις, να πούμε «όχι» σε ό,τι μας αποδυναμώνει.
Ποια είναι η διαφορά; Εκείνοι πολεμούσαν για την ελευθερία. Εμείς την παραχωρούμε χωρίς αντίσταση. Εκείνοι θυσίαζαν τη ζωή τους. Εμείς θυσιάζουμε τις αξίες μας για την ηρεμία μας. Εκείνοι πίστευαν. Εμείς αμφιβάλλουμε για τα πάντα ακόμα και για τον εαυτό μας.
Η Επανάσταση δεν ολοκληρώθηκε ποτέ…
Υπάρχει μία αλήθεια που σπάνια λέγεται δυνατά: Η Επανάσταση του 1821 δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Δεν ολοκληρώθηκε διότι η ελευθερία δεν είναι κατάσταση, είναι αέναη πράξη.
Δεν κερδίζεται μια φορά και αποθηκεύεται για αιώνες. Χρειάζεται να κερδίζεται σε κάθε γενιά, με τα δικά της όπλα, στα δικά της πεδία μάχης.
Το πεδίο μάχης σήμερα δεν είναι οι ορεινές διαδρομές της Ρούμελης.
Είναι η κουζίνα του σπιτιού μας, εκεί που αποφασίζουμε αν θα τρώμε μαζί ως οικογένεια, ή ο καθένας μόνος μπροστά από μία οθόνη. Είναι η Εκκλησία, εκεί που αποφασίζουμε αν θα ανήκουμε σε κάτι μεγαλύτερο από εμάς. Είναι το σχολείο, εκεί που αποφασίζουμε αν θα μάθουμε στα παιδιά μας ποιοι είναι, ή θα τα φτωχύνουμε περισσότερο.
Είναι η ψήφος μας, η φωνή μας, η αδράνειά μας ή η δράση μας. Είναι κάθε φορά που επιλέγουμε το εύκολο αντί του σωστού, κάθε φορά που σωπαίνουμε όταν πρέπει να μιλάμε, κάθε φορά που αδιαφορούμε επειδή σκεφτόμαστε «τι να κάνω εγώ;».
Αν ο Κολοκοτρώνης μπορούσε να μας δει, τι θα έλεγε;
Χρειάζεται Νέα Παλιγγενεσία…
Παλιγγενεσία σημαίνει Αναγέννηση. Το 1821 ήταν η Παλιγγενεσία του Έθνους. Το 2026 χρειαζόμαστε την Παλιγγενεσία της ψυχής.
Αυτό δεν σημαίνει επιστροφή σε ένα εξιδανικευμένο παρελθόν που δεν υπήρξε ποτέ έτσι. Σημαίνει επιστροφή στις αρχές που κάνουν έναν λαό ζωντανό. Στην οικογένεια ως θεμέλιο, όχι επειδή το λέει η παράδοση, αλλά επειδή χωρίς αυτήν, κανένας κοινωνικός ιστός δεν αντέχει. Στην Πίστη στο Θεό ως πυξίδα, όχι ως ανόητη προκατάληψη, αλλά ως αγκυροβόλιο νοήματος στον κυκλώνα της εποχής.
Στις αξίες, στο φιλότιμο, στην ευθύνη, στην αλληλεγγύη, όχι ως ρητορική, αλλά ως καθημερινή επιλογή. Στην εθνική συνείδηση, όχι ως ξενοφοβία, αλλά ως αγάπη για το τι είμαστε και για το τι μπορούμε να γίνουμε.
Η εθνική κυριαρχία δεν φυλάσσεται μόνο από στρατούς. Φυλάσσεται από οικογένειες που μεγαλώνουν παιδιά με ήθος. Από νέους που αρνούνται να γίνουν πολίτες χωρίς μνήμη. Από ανθρώπους που επιλέγουν τη δυσκολία του σωστού αντί για την άνεση της αδιαφορίας.
Κάλεσμα — Για Σένα, Σήμερα…
Δεν χρειάζεσαι όπλο για να πολεμήσεις τη σημερινή μάχη. Χρειάζεσαι θάρρος. Το θάρρος να είσαι παρών στην οικογένειά σου όταν η ζωή σε τραβά αλλού. Το θάρρος να λες την αλήθεια όταν το ψέμα είναι πιο βολικό. Το θάρρος να γονατίζεις, αλλά μόνο μπροστά στον Θεό, ποτέ μπροστά σε ό,τι σε θέλει μικρό.
Χρειάζεσαι το θάρρος να αγαπάς αυτή τη γη, με τα προβλήματά της, με τις αδυναμίες της, με τα τραύματά της και να εργάζεσαι για να την κάνεις καλύτερη, αντί να την εγκαταλείπεις ή να την χλευάζεις.
Οι ήρωες του 1821 δεν είχαν εγγύηση νίκης. Είχαν μόνο βεβαιότητα σκοπού. Αυτό και μόνο αυτό χρειάζεσαι κι εσύ.
Η Ελλάδα δεν σώθηκε το 1821 επειδή ήταν εύκολο.
Σώθηκε επειδή κάποιοι αποφάσισαν ότι δεν υπάρχει αξιοπρεπής ζωή χωρίς ελευθερία.
