Το Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού, που λειτουργεί μέσω της Αναπτυξιακής Αθήνας, παρακολουθεί την εξέλιξη της τουριστικής δραστηριότητας και αποτυπώνει τις επιπτώσεις της στις γειτονιές του Δήμου Αθηναίων. Με την πρώτη επικαιροποίηση της Μελέτης Φέρουσας Τουριστικής Ικανότητας που διενεργήθηκε το 2024, ο Δήμος αποκτά πλέον μια διαρκή εικόνα για την εξέλιξη του τουρισμού και τις πιέσεις που αναπτύσσονται στις διαφορετικές περιοχές της πόλης.
Ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, τόνισε: «Η Αθήνα χρειάζεται τον τουρισμό, αλλά χρειάζεται και γειτονιές που παραμένουν ζωντανές για τους κατοίκους τους. Σήμερα το 60% των τουριστικών κλινών του Δήμου συγκεντρώνεται στην 1η Δημοτική Κοινότητα. Αυτό από μόνο του δείχνει ότι δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε όλες τις περιοχές με τον ίδιο τρόπο. Το Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού μας δίνει για πρώτη φορά τη δυνατότητα να παρακολουθούμε συστηματικά τις επιπτώσεις της τουριστικής ανάπτυξης και να αξιολογούμε τα μέτρα που εφαρμόζουμε. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουμε στα χέρια μας, φαίνεται ότι η αναστολή νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης, στις περιοχές όπου εφαρμόζεται, αποδίδει. Συνεχίζουμε να επενδύουμε σε έναν τουρισμό που δημιουργεί αξία για την πόλη, χωρίς να στερεί την ποιότητα ζωής από τους κατοίκους της».
Η τουριστική ανάπτυξη ξεπέρασε τα προ πανδημίας επίπεδα
Τα στοιχεία που σήμερα δημοσιοποιεί το Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού αποτελούν την πρώτη επικαιροποίηση της Μελέτης Φέρουσας Τουριστικής Ικανότητας –που πραγματοποιήθηκε από το Τεχνικό Γραφείο «Γκοιμίσης και Συνεργάτες»– και αποτυπώνουν την εξέλιξη της τουριστικής δραστηριότητας στον Δήμο Αθηναίων κατά την περίοδο 2018-2025. Η εικόνα που προκύπτει κάνει σαφές ότι μετά την προσωρινή κάμψη της πανδημίας, η τουριστική δραστηριότητα επιστρέφει με ιδιαίτερα υψηλούς ρυθμούς, ξεπερνώντας πλέον αισθητά τα προ πανδημίας επίπεδα.
Το 2025 λειτούργησαν στον Δήμο Αθηναίων 19.071 μονάδες τουριστικής διαμονής, έναντι 14.288 το 2018, ενώ οι διαθέσιμες κλίνες ξεπέρασαν πλέον τις 105.000, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 24,3%. Ιδιαίτερα δυναμική είναι η πορεία της βραχυχρόνιας μίσθωσης, καθώς οι μονάδες αυτές (STR) ανέρχονται πλέον στις 18.769, αριθμός αυξημένος κατά 33,5% σε σχέση με το 2018 και κατά σχεδόν 60% σε σχέση με το 2021, όταν η αγορά επηρεαζόταν ακόμη από τις συνέπειες της πανδημίας. Παράλληλα, ο ξενοδοχειακός κλάδος συνεχίζει να αναπτύσσεται, με τον αριθμό των ξενοδοχείων να αυξάνεται κατά 29,1% μέσα στην ίδια περίοδο.
Η πραγματική πίεση αποτυπώνεται στους δείκτες τουριστικής έντασης
Πέρα όμως από την αύξηση των καταλυμάτων, η επικαιροποιημένη μελέτη δείχνει ότι η πραγματική τουριστική πίεση αυξάνεται ακόμη ταχύτερα. Οι διανυκτερεύσεις ανά κάτοικο σχεδόν τριπλασιάστηκαν μέσα στην τελευταία οκταετία (+183,7%), ενώ οι τουρίστες ανά κάτοικο αυξήθηκαν κατά 142,2%.
Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν ότι η ένταση της τουριστικής δραστηριότητας στις γειτονιές της Αθήνας αυξάνεται με ρυθμούς πολύ υψηλότερους από την απλή αύξηση των διαθέσιμων καταλυμάτων, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική τη συνεχή παρακολούθηση των επιπτώσεων στην κατοικία, στις υποδομές και στην καθημερινή ζωή των κατοίκων.
Το ιστορικό κέντρο εξακολουθεί να συγκεντρώνει τις μεγαλύτερες πιέσεις
Η ανάλυση επιβεβαιώνει ότι η μεγαλύτερη συγκέντρωση τουριστικής δραστηριότητας εξακολουθεί να εντοπίζεται στην 1η Δημοτική Κοινότητα, όπου βρίσκεται σχεδόν το 60% του συνόλου των τουριστικών κλινών του Δήμου. Στον «σκληρό πυρήνα» τουριστικής εξειδίκευσης παραμένουν διαχρονικά το Εμπορικό Κέντρο, το Μοναστηράκι-Πλάκα, η περιοχή του Ψυρρή-Κουμουνδούρου, Μακρυγιάννη, το Θησείο, η περιοχή Αγίου Κωνσταντίνου – Πλατείας Βάθης, η Καλλιρρόης, το Δουργούτι (Νέος Κόσμος) και η Πλαστήρα (Παγκράτι).
Ξεχωρίζει το Εμπορικό Κέντρο, όπου οι μονάδες βραχυχρόνιας μίσθωσης σχεδόν τριπλασιάστηκαν μέσα στην οκταετία, ενώ σημαντική αύξηση καταγράφεται και σε περιοχές όπως το Κουκάκι και τα Εξάρχεια, γεγονός που δείχνει ότι η τουριστική ανάπτυξη αρχίζει να διαχέεται και πέρα από τον παραδοσιακό πυρήνα του ιστορικού κέντρου.
Ένα εργαλείο για τη λήψη αποφάσεων με βάση τα δεδομένα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία από την εφαρμογή της αναστολής έκδοσης νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης στην 1η, 2η και 3η Δημοτική Κοινότητα. Ενώ την περίοδο 2023-2024 η αύξηση των STR κυμαινόταν μεταξύ 18% και 20%, την περίοδο 2024-2025 περιορίστηκε σε 1,7% έως 5,4%. Τα στοιχεία αποτελούν την πρώτη ένδειξη ότι το μέτρο λειτουργεί ως μηχανισμός επιβράδυνσης της περαιτέρω εξάπλωσης των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Ωστόσο, καθώς το υφιστάμενο απόθεμα παραμένει ενεργό, η τουριστική πίεση σταθεροποιείται χωρίς ακόμη να υποχωρεί.
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Αναπτυξιακής Αθήνας, Ελισσαίος Σαρμάς, σημείωσε: «Το σημαντικότερο συμπέρασμα της επικαιροποίησης δεν είναι μόνο ότι η τουριστική ανάπτυξη συνεχίζεται με έντονους ρυθμούς. Είναι ότι πλέον ο Δήμος Αθηναίων διαθέτει έναν μόνιμο μηχανισμό παρακολούθησης, ο οποίος επιτρέπει να εντοπίζουμε εγκαίρως τις πιέσεις, να αξιολογούμε την αποτελεσματικότητα των μέτρων και να σχεδιάζουμε πολιτικές βασισμένες σε τεκμηριωμένα στοιχεία. Αυτή είναι και η μεγαλύτερη αξία του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού. Να μετατρέπει τα δεδομένα σε εργαλείο διοίκησης και στρατηγικού σχεδιασμού για μια Αθήνα που αναπτύσσεται με βιώσιμο τρόπο».
Ο Δήμος Αθηναίων παρακολουθεί την εξέλιξη της τουριστικής δραστηριότητας και συνεχίζει να επικαιροποιεί σε τακτική βάση τους δείκτες του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού, υποστηρίζοντας τον σχεδιασμό πολιτικών που διασφαλίζουν μια ισόρροπη ανάπτυξη προς όφελος τόσο των κατοίκων όσο και των επισκεπτών της πόλης.
Μπορείτε να δείτε τα αποτελέσματα της επικαιροποιημένης μελέτης της Φέρουσας Τουριστικής Ικανότητας του Δήμου Αθηναίων στον σύνδεσμο:
https://storymaps.arcgis.com/stories/bae35c4600484787a3bce45bb1138f15
