Του Ανδρέα Βορύλλα – Βουλευτή Β2 Δυτικού Τομέα Αθηνών με τη ΝΙΚΗ
Την Παρασκευή 7 Αυγούστου, στην ιερότερη πόλη του Ισλάμ, γράφτηκε μια σελίδα που οι ιστορικοί ίσως δείχνουν αργότερα ως το σημείο όπου η Μέση Ανατολή άλλαξε τροχιά. Η «Κοινή Αμυντική Συμφωνία της Μέκκας» ορίζει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον οποιουδήποτε από τα τρία κράτη — Σαουδική Αραβία, Τουρκία, Πακιστάν — θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Ένα ισλαμικό «Άρθρο 5», υπογεγραμμένο όχι σε αίθουσα συνεδρίων των Βρυξελλών, αλλά λίγα μέτρα από την Κάαμπα.
Η στιγμή δεν είναι τυχαία. Από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ΗΠΑ και Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν, η Τεχεράνη και οι σύμμαχοί της πλήττουν τη Σαουδική Αραβία και τα κράτη του Κόλπου και μπλοκάρουν τις ενεργειακές εξαγωγές τους, ενώ τα Στενά του Ορμούζ — δίοδος για το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ενέργειας — έχουν ουσιαστικά κλείσει. Το Ριάντ, βλέποντας πυραύλους να πέφτουν στο έδαφός του και την αμερικανική ομπρέλα να μοιάζει διάτρητη, στράφηκε σε λύση εντός του μουσουλμανικού κόσμου.
Η συμφωνία δεν περιορίζεται στη ρήτρα συλλογικής άμυνας: προβλέπει κοινές στρατιωτικές εκπαιδεύσεις, ανταλλαγές προσωπικού και κοινές ασκήσεις. Η αριθμητική είναι εύγλωττη: ο δεύτερος μεγαλύτερος στρατός του ΝΑΤΟ, ο κορυφαίος εξαγωγέας πετρελαίου του πλανήτη και η μοναδική πυρηνική μουσουλμανική δύναμη — αν και το πακιστανικό πυρηνικό οπλοστάσιο, εστιασμένο στην απειλή από την Ινδία, μάλλον δεν εντάσσεται στο σύμφωνο.
Η Τεχεράνη απάντησε με τη γλώσσα που ξέρει: κληρικοί χλεύασαν το σύμφωνο και προειδοποίησαν ότι «ο βρυχηθμός των πυραύλων μας» θα φτάσει στους υπογράφοντες, ενώ το Ριάντ ετοιμάζεται για συντονισμένες επιθέσεις των Χούθι και ιρακινών πολιτοφυλακών σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, λιμάνια και αεροδρόμια «στο πολύ άμεσο μέλλον». Το σύμφωνο θα δοκιμαστεί ίσως πριν καν στεγνώσει το μελάνι.
Και η Ελλάδα;
Για την Αθήνα, η εικόνα είναι διπλή — και τα δύο πρόσωπά της απαιτούν νηφαλιότητα.
Το πρώτο πρόσωπο είναι η αναβάθμιση της Τουρκίας. Η Άγκυρα δεν υπέγραψε απλώς μια συμφωνία· κατοχύρωσε ρόλο εγγυητή ασφαλείας του πλουσιότερου κράτους του Κόλπου. Ο Ερντογάν έχει ήδη ανοίξει το ενδεχόμενο κοινής επένδυσης με τη Σαουδική Αραβία στο μαχητικό KAAN, ενώ προηγήθηκε προκαταρκτική συμφωνία με το Πακιστάν στον ίδιο τομέα. Σαουδαραβικά κεφάλαια στην τουρκική αμυντική βιομηχανία σημαίνουν, σε βάθος χρόνου, ισχυρότερη Τουρκία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Επιπλέον, μια Τουρκία που παρουσιάζεται στη Δύση ως αναντικατάστατος πυλώνας σταθερότητας στη Μέση Ανατολή αποκτά διαπραγματευτικά χαρτιά απέναντι σε Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες — χαρτιά που ιστορικά έχει εξαργυρώσει και στα ελληνοτουρκικά.
Το δεύτερο πρόσωπο, όμως, είναι ότι η Ελλάδα δεν είναι θεατής στην περιοχή. Η Αθήνα διατηρεί στρατιωτική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία, με μια ελληνική πυροβολαρχία κατευθυνόμενων βλημάτων Patriot και προσωπικό 120 με 130 ανδρών περίπου να συμμετέχουν ενεργά στην αεράμυνα της χώρας — συστοιχίες που ήδη ενεργοποιήθηκαν την άνοιξη για να αποκρούσουν ιρανικές επιθέσεις και χτυπήματα των Χούθι αλλά και από το Ιράν.
Η ελληνική πυροβολαρχία κατευθυνόμενων βλημάτων Patriot βρίσκεται στο Yanbu για την προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, ένα από τα μεγαλύτερα και πιο στρατηγικά ενεργειακά και βιομηχανικά κέντρα της Σαουδικής Αραβίας, Εκεί βρίσκονται τεράστιες εγκαταστάσεις πετρελαίου της Saudi Aramco και άλλων εταιρειών, καθώς και το τέρμα του στρατηγικού αγωγού East-West Pipeline που μεταφέρει πετρέλαιο από τα ανατολικά κοιτάσματα στην Ερυθρά Θάλασσα. Επίσης εκεί βρίσκεται και το Βιομηχανικό Λιμάνι «Βασιλιάς Φαχντ» (King Fahd Industrial Port), από όπου εξάγονται εκατομμύρια τόνοι αργού πετρελαίου και πετροχημικών προς την Ευρώπη και την Ασία. Η ελληνική σημαία δηλαδή, προστατεύει ήδη σαουδαραβικό ουρανό αλλά και στρατηγικές ενεργειακές εγκαταστάσεις που η λειτουργία τους επηρεάζει την παγκόσμια οικονομία. Το ερώτημα που ανακύπτει — και που έθεσε ήδη η αντιπολίτευση — είναι αν η Αθήνα θα αφήσει την Άγκυρα να μονοπωλήσει τον ρόλο του «προστάτη» του Ριάντ ή θα εμβαθύνει τη δική της αμυντική διπλωματία στον Κόλπο. Η στρατιωτική παρουσία της Ελλάδας στη Σαουδική Αραβία και για τους λόγους που αναφέραμε παραπάνω, είναι το ισχυρό χαρτί που αν το εκμεταλλευτούμε σωστά, δεν θα επιτρέψει στην Τουρκία να χρησιμοποιήσει την Συμφωνία της Μέκκας σε βάρος των συμφερόντων μας.
Υπάρχει και μια τρίτη, καθαρά οικονομική διάσταση: η ελληνική ναυτιλία. Με τον Ορμούζ κλειστό και την Ερυθρά Θάλασσα υπό ναυτικό αποκλεισμό των Χούθι, τα ελληνόκτητα πλοία — η μεγαλύτερη εμπορική αρμάδα του κόσμου — πληρώνουν το τίμημα σε ασφάλιστρα, παρακάμψεις και ρίσκο. Αν το σύμφωνο της Μέκκας λειτουργήσει αποτρεπτικά και συμβάλει, έστω μεσοπρόθεσμα, στην αποκλιμάκωση και το άνοιγμα των θαλάσσιων δρόμων, η Ελλάδα θα είναι από τους μεγάλους ωφελημένους. Αν αντίθετα πυροδοτήσει διεύρυνση του πολέμου, το κόστος για τη ναυτιλία και την ενέργεια θα βαθύνει.
Το συμπέρασμα για την Αθήνα: η Μέκκα δεν είναι μακριά. Η νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας που γεννιέται στον Κόλπο θα κριθεί στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο λιγότερο από τις υπογραφές και περισσότερο από το ποιος θα κινηθεί ταχύτερα — και η Ελλάδα έχει ήδη πατήματα στην περιοχή που δεν πρέπει να αφήσει ανεκμετάλλευτα.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να παρακολουθεί τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις ως θεατής. Χρειάζεται εθνική στρατηγική, ενεργητική διπλωματία, ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις και αναγέννηση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας. Χρειάζεται να οικοδομήσει συμμαχίες που δεν θα εξαντλούνται σε φωτογραφίες και διακηρύξεις, αλλά θα υπηρετούν συγκεκριμένα ελληνικά συμφέροντα. Να ενισχύσει τη στρατηγική σχέση με την Γαλλία, την Κύπρο, το Ισραήλ, την Αίγυπτο και τις χώρες του Κόλπου, διατηρώντας ταυτόχρονα ανοιχτούς διαύλους με όλους όσοι σέβονται το Διεθνές Δίκαιο. Και πάνω απ’ όλα, να καταστήσει σαφές ότι η γεωπολιτική αναβάθμιση της Τουρκίας δεν μπορεί να πραγματοποιείται εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Εμείς πιστεύουμε σε μια Ελλάδα που δεν περιμένει από τρίτους να προστατεύσουν τα συμφέροντά της. Μια Ελλάδα που οικοδομεί συμμαχίες, παράγει ισχύ, αξιοποιεί τη γεωγραφική και ενεργειακή της θέση και υπερασπίζεται χωρίς εκπτώσεις την εθνική της κυριαρχία. Γιατί στον κόσμο που διαμορφώνεται μπροστά μας, οι χώρες που δεν χαράσσουν τη δική τους στρατηγική είναι καταδικασμένες να υπηρετούν τη στρατηγική των άλλων.
