Του Χρήστου Καπούτση
Η Τουρκία αντιδρά έντονα στον σχεδιασμό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, για τη δημιουργία βάσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών στη Ρόδο, την ώρα που το τουρκικό υπουργείο Άμυνας χαρακτηρίζει «θετικό βήμα» τη μεταφορά της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη. Δύο κινήσεις με διαφορετικό επιχειρησιακό πρόσημο, που όμως αποκαλύπτουν κάτι πολύ σημαντικό:
Η ουσία της τουρκικής αντίδρασης είναι πολύ βαθύτερη: Η Άγκυρα αμφισβητεί στην πράξη το κυριαρχικό δικαίωμα της Ελλάδας να οργανώνει και να ενισχύει την άμυνα της επικράτειάς της, εκεί όπου η ίδια κρίνει ότι απαιτείται.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλει στην Ελλάδα περιορισμούς ως προς τη στρατιωτική οργάνωση των ελληνικών νησιών. Το ίδιο επιχείρημα περί «αποστρατιωτικοποιημένου καθεστώτος» χρησιμοποιεί τώρα τόσο για την Κάρπαθο όσο και για τη Ρόδο. Μόνο που η τουρκική θέση οδηγεί σε μια εξαιρετικά προβληματική λογική: η Ελλάδα θα πρέπει να λαμβάνει αποφάσεις για την άμυνα ελληνικού εδάφους έχοντας προηγουμένως λάβει υπόψη τι επιτρέπεται ή δεν επιτρέπεται στην Άγκυρα.
Η τουρκική αντίδραση για τη Ρόδο δεν είναι τυχαία.
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι η εγκατάσταση βάσης UAV παραβιάζει το υποτιθέμενο «αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς» του νησιού και προειδοποιεί ότι μια τέτοια κίνηση θα έβλαπτε την ειρήνη και τη σταθερότητα στο Αιγαίο.
Πίσω όμως από τη νομική επιχειρηματολογία βρίσκεται η επιχειρησιακή πραγματικότητα.
Η Τουρκία έχει επενδύσει μαζικά στα μη επανδρωμένα συστήματα και χρησιμοποιεί ήδη drones ως βασικό εργαλείο επιτήρησης, συλλογής πληροφοριών και επιχειρησιακής παρουσίας.
Για την Ελλάδα, η ανάπτυξη UAV στη Ρόδο θα ενίσχυε σημαντικά την ικανότητα συνεχούς επιτήρησης του νοτιοανατολικού Αιγαίου και της θαλάσσιας περιοχής προς την Ανατολική Μεσόγειο.
Όμως, η τουρκική αμφισβήτηση δεν περιορίζεται στον τομέα της άμυνας. Εκτείνεται πλέον και στις ενεργειακές υποδομές. Η Άγκυρα απαιτεί ουσιαστικά να ενημερώνεται και να δίνει τη συγκατάθεσή της για τις εργασίες της γαλλικής εταιρείας που συμμετέχει στην υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, επειδή υποστηρίζει ότι τμήμα της διαδρομής του καλωδίου διέρχεται από περιοχή την οποία η ίδια θεωρεί τουρκική υφαλοκρηπίδα.
Η Ελληνική Κυβέρνηση θεωρεί ότι οι σχετικές εργασίες μπορούν να πραγματοποιηθούν σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη τουρκική συναίνεση.
Έτσι, από τη Ρόδο και την Κάρπαθο έως τον βυθό της Ανατολικής Μεσογείου, αναδεικνύεται ένας κοινός παρονομαστής: η Άγκυρα επιχειρεί να αποκτήσει λόγο στις αποφάσεις της Ελλάδας για την άμυνα, την ενεργειακή της ασφάλεια και την αξιοποίηση των θαλάσσιων περιοχών που η ίδια θεωρεί ότι εμπίπτουν στις μονομερείς αξιώσεις της.
Επίσης, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας χαιρέτισε τη μεταφορά των Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη, χαρακτηρίζοντάς την «θετικό βήμα» προς την ανατροπή της, όπως υποστηρίζει η Άγκυρα, «λανθασμένης πρακτικής».
Η τουρκική αντίδραση έχει ιδιαίτερη σημασία ακριβώς επειδή αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο η Άγκυρα αντιλαμβάνεται τις ελληνικές κινήσεις: όταν ένα ελληνικό οπλικό σύστημα απομακρύνεται από την Κάρπαθο, το παρουσιάζει ως επιβεβαίωση των δικών της θέσεων ή και απαιτήσεων. Όταν, αντίθετα, η Ελλάδα επιχειρεί να ενισχύσει την επιτήρηση και την επιχειρησιακή της παρουσία στη Ρόδο, η ίδια κίνηση βαφτίζεται «απειλή για την ειρήνη».
Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να ενισχύσει τις δυνατότητες επιτήρησης, έγκαιρης προειδοποίησης και αντιαεροπορικής άμυνας των νησιών της. Όχι για να προκαλέσει την Τουρκία, αλλά επειδή η ίδια η τουρκική στρατιωτική ανάπτυξη, ιδιαίτερα στον τομέα των UAV, έχει αλλάξει τα δεδομένα στο Αιγαίο.
Επιπροσθέτως, ο Επικεφαλής της Ελληνικής Διπλωματίας Γ. Γεραπετρίτης χαρακτήρισε παράνομα, βάσει Διεθνούς και Ενωσιακού Δικαίου, τα δύο τουρκικά «θαλάσσια πάρκα» στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι η Αθήνα παρακολουθεί διαρκώς τις εξελίξεις και παραμένει ενεργώς παρούσα στη διπλωματική μάχη, υπερασπιζόμενη τα εθνικά συμφέροντα, με σαφή στρατηγική στόχευση.
Το μήνυμα από τη Ρόδο και την Κάρπαθο είναι τελικά ένα: στο Αιγαίο, η γεωγραφία παραμένει σταθερή, αλλά ο συσχετισμός στρατιωτικής τεχνολογίας και ισχύος αλλάζει καθημερινά. Και η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να παρακολουθεί αυτή την αλλαγή από την «εξέδρα».
Είναι απολύτως σαφές ότι η Άγκυρα δεν διαμαρτύρεται απλώς για τη Ρόδο, αλλά επιχειρεί να επηρεάσει την ίδια την ελληνική αμυντική διάταξη, ενώ ταυτόχρονα αξιοποιεί επικοινωνιακά την απομάκρυνση των Patriot από την Κάρπαθο.
Και Ιταλικές φρεγάτες FREMM στο Π.Ν.
Στη Ρώμη, την Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου 2026, αναμένεται να υπογραφεί η Εφαρμοστική Ρύθμιση Ελλάδας–Ιταλίας για την απόκτηση δύο ιταλικών φρεγατών FREMM κλάσης Bergamini, παρουσία των υπουργών Άμυνας Νίκου Δένδια και Γκουίντο Κροσέτο και των Αρχηγών Ναυτικού των δύο χωρών.
Η συμφωνία, με δυνατότητα μελλοντικής απόκτησης επιπλέον πλοίων, ενισχύει ουσιαστικά το Πολεμικό Ναυτικό, σε συνδυασμό με τις τέσσερις FDI και τον εκσυγχρονισμό των MEKO. Η εξέλιξη δεν είναι απλώς εξοπλιστική. Αποκτά ευρύτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς η Τουρκία επαναφέρει με μεγαλύτερη ένταση τις αναθεωρητικές της διεκδικήσεις και η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε περίοδο αυξημένης στρατηγικής αβεβαιότητας.
Η ενίσχυση του Πολεμικού μας Ναυτικού δεν αποτελεί πλέον πολυτέλεια, ούτε μια ακόμη παράμετρο ενός μακροπρόθεσμου εξοπλιστικού σχεδιασμού. Συνδέεται άμεσα με το περιβάλλον ασφάλειας που διαμορφώνεται στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Τα περίφημα «ήρεμα νερά» στο Αιγαίο αποδεικνύονται εύθραυστα. Η Άγκυρα, χωρίς να εγκαταλείπει τη ρητορική περί διαλόγου, εξακολουθεί να προβάλλει ένα ευρύ πλέγμα αξιώσεων, αμφισβητώντας ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και επιχειρώντας να δημιουργήσει τετελεσμένα ή περιορισμούς στην άσκησή τους. Σε αυτό το περιβάλλον, η ναυτική ισχύς αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η Ελλάδα χρειάζεται ένα Πολεμικό Ναυτικό ικανό όχι μόνο να υπερασπιστεί τον θαλάσσιο χώρο της, αλλά και να λειτουργεί ως εργαλείο αποτροπής σε μια περιοχή όπου η γεωγραφία, η ενέργεια και οι θαλάσσιες υποδομές αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική αξία.
