Στην Ελληνική δημόσια διοίκηση, η καθυστέρηση των πληρωμών προς τον ιδιωτικό τομέα αποτελεί μια παθογένεια δεκαετιών, ένα χρόνιο δομικό πρόβλημα που στραγγαλίζει την ρευστότητα των επιχειρήσεων, ακυρώνει τον επενδυτικο προγραμματισμό και συντηρεί μια διαρκή αβεβαιότητα στην αγορά.
Κάθε φορά που το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να αποτιμήσει το μέγεθος της κατάστασης, οι αριθμοί αποδεικνύονται αμείλικτοι.
Στο τέλος Ιουλίου, ο συνολικός λογαριασμός των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων του κράτους προς τους ιδιώτες προμηθευτές, μαζί με τις εκκρεμείς επιστροφές φόρου, άγγιζε το θηριώδες ποσό των 3,275 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Απέναντι σε αυτή τη διαρκή ανοιχτή πληγή, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών , μετα τις σαφείς κατευθύνσεις του υπουργού Κυριάκου Πιερρακακη , προχωρά στην ενεργοποίηση ενός νέου, φιλόδοξου ψηφιακού εργαλείου που φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τους κανόνες του παιχνιδιού.
Ο λόγος για την πλατφόρμα «Συνέπεια», έναν μηχανισμό διαρκούς, ψηφιακού ελέγχου και παρακολούθησης της συμπεριφοράς όλων των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης απέναντι στους ιδιώτες με τους οποίους συναλλάσσονται.
Μέχρι σήμερα, η αποτύπωση των κρατικών χρεών γινόταν με τρόπο συγκεντρωτικό και κατά βάση εκ των υστέρων.
Το οικονομικό επιτελείο γνώριζε το συνολικό άθροισμα των οφειλών, αλλά η εικόνα παρέμενε θολή ως προς τις επιμέρους ευθύνες. Η νέα πλατφόρμα έρχεται να καταργήσει αυτή τη λογική της ανωνυμίας.
Κάθε δημόσιος φορέας, από το μεγαλύτερο νοσοκομείο μέχρι τον μικρότερο δήμο της επικράτειας, θα αποκτήσει πλέον το δικό του ψηφιακό «προφίλ συνέπειας».
Στο σύστημα αυτό θα καταγράφονται με απόλυτη ακρίβεια ο χρόνος που απαιτείται για την εξόφληση κάθε τιμολογίου, το ακριβές ύψος των εκκρεμοτήτων, αλλά και η διαχρονική εξέλιξη αυτών των μεγεθών.
Η φιλοσοφία της «Συνέπειας» εδράζεται στην αρχή της διαφάνειας και της λογοδοσίας.
Όταν οι επιδόσεις ενός φορέα παρακολουθούνται σε πραγματικό χρόνο και δημοσιοποιούνται, οι διοικήσεις δεν θα μπορούν πλέον να «κρύβονται» πίσω από το γενικότερο πρόβλημα του δημοσίου τομέα.
Η διαρκής ορατότητα αναμένεται να λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης προς τα διοικητικά συμβούλια και τους υπηρεσιακούς παράγοντες ώστε να επιταχύνουν τις διαδικασίες εκκαθάρισης.
Παράλληλα, το Υπουργείο Οικονομικών θα διαθέτει ένα πρώιμο σύστημα προειδοποίησης , εντοπίζοντας άμεσα που δημιουργείται κάθε νέα εστία συσσώρευσης απλήρωτων λογαριασμών, προτού το πρόβλημα λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις.
Η ανάγκη για έναν τέτοιο μηχανισμό καθίσταται παραπάνω από προφανής αν αναλύσει κανείς την ακτινογραφία των 3,275 δισεκατομμυρίων ευρώ που χρωστά το κράτος.
Από το συνολικό αυτό ποσό, τα 2,646 δισ. ευρώ αφορούν άμεσες ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης, ενώ τα υπόλοιπα 629 εκατομμύρια ευρώ αντιστοιχούν σε επιστροφές φόρων που καθυστερούν να φτάσουν στους δικαιούχους τους.
Τη μερίδα του λέοντος στις οφειλές συνεχίζουν να κατέχουν τα δημόσια νοσοκομεία, τα οποία παραμένουν ο «πρωταθλητής» της ασυνέπειας.
Στο τέλος Ιουλίου, τα νοσοκομεία χρωστούσαν 1,235 δισ. ευρώ σε προμηθευτές ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού, φαρμάκων και υγειονομικού υλικού.
Παρά τη μείωση κατά περίπου 70 εκατομμύρια ευρώ σε σχέση με τον Ιούνιο (1,305 δισ. ευρώ), το ποσό παραμένει τεράστιο και θέτει σε δοκιμασία τις αντοχές των επιχειρήσεων του κλάδου της υγείας.
Στη δεύτερη θέση της λίστας των μεγάλων οφειλετών βρίσκονται τα ασφαλιστικά ταμεία με ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις ύψους 681 εκατομμυρίων ευρώ (από 715 εκατ. ευρώ τον Ιούνιο).
Εδώ το πρόβλημα συνδέεται άμεσα με τις εκκρεμείς συντάξεις. Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στον περιορισμό του χρόνου έκδοσης των νέων συνταξιοδοτικών αποφάσεων, παραμένει ένας σκληρός πυρήνας σύνθετων υποθέσεων.
Πρόκειται κατά κανόνα για περιπτώσεις διαδοχικής ή παράλληλης ασφάλισης που εμπλέκουν περισσότερα από ένα πρώην ταμεία, όπου η διασταύρωση των ενσήμων και ο υπολογισμός των δικαιωμάτων απαιτούν ακόμα χρονοβόρες, γραφειοκρατικές διαδικασίες.
Δεν λείπει όμως από τον κατάλογο και η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Δήμοι και περιφέρειες έκλεισαν τον Ιούλιο αφήνοντας απλήρωτους προμηθευτές και εργολάβους για ποσά συνολικού ύψους 326 εκατομμυρίων ευρώ (έναντι 333 εκατ. ευρώ τον Ιούνιο).
Την ίδια ώρα, τα διάφορα Νομικά Πρόσωπα του Δημοσίου συσσωρεύουν οφειλές ύψους 237 εκατομμυρίων ευρώ, συμπληρώνοντας το παζλ των καθυστερήσεων.
Ιδιαίτερα ευαίσθητο κεφάλαιο αποτελούν οι εκκρεμείς επιστροφές φόρου, καθώς αφορούν κεφάλαια που στερούνται άμεσα οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.
Στο τέλος Ιουλίου, το συνολικό ποσό που όφειλε η εφορία ανερχόταν σε 629 εκατομμύρια ευρώ.
Αν και καταγράφηκε σημαντική υποχώρηση κατά 159 εκατομμύρια ευρώ σε σύγκριση με τον Ιούνιο (όταν οι επιστροφές άγγιζαν τα 788 εκατ. ευρώ), η ουσία παραμένει.
Από τα 629 εκατομμύρια, τα 181 εκατ. αφορούν άμεσους φόρους, τα 320 εκατ. έμμεσους φόρους (κυρίως ΦΠΑ), ενώ τα υπόλοιπα συνδέονται με μη φορολογικά έσοδα.
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι ποσό ύψους 254 εκατομμυρίων ευρώ βρίσκεται σε εκκρεμότητα για διάστημα μεγαλύτερο των 90 ημερών, ξεπερνώντας δηλαδή κάθε εύλογο όριο αναμονής.
Η ενεργοποίηση της πλατφόρμας «Συνέπεια» καλείται να δώσει οριστική λύση σε αυτή τη χρόνια στρέβλωση. Το στοίχημα είναι μεγάλο και η μετάβαση στην ψηφιακή εποχή δεν επιτρέπει άλλες δικαιολογίες για τις καθυστερήσεις του παρελθόντος.
