Σε αρκετά κράτη-μέλη της Ευρωζώνης ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ σημείωσε την υψηλότερη τιμή του κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ως αποτέλεσμα της βαθιάς ύφεσης στην οποία περιήλθαν οι οικονομίες και των δημοσιονομικών ελλειμμάτων που καταγράφηκαν για τη στήριξή τους, όπως αναφέρει η Alpha Bank στην εβδομαδιαία έκθεσή της.
Στην Ελλάδα ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ διαμορφώθηκε στο 209,4% το 2020, έκτοτε όμως ακολουθεί σταθερά πτωτική πορεία, για να αποκλιμακωθεί στο 146,1% το 2025. Η άνω των 63 ποσοστιαίων μονάδων (π.μ.) μείωση μέσα σε μόλις μία πενταετία (Γράφημα 1) συνιστά τη μεγαλύτερη και ταχύτερη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ που έχει καταγραφεί μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωζώνης. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι η αποκλιμάκωση αυτή συνδυάζεται με ήπια μείωση των επιπέδων του ονομαστικού χρέους την τελευταία διετία. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα μαζί με την Ιρλανδία και την Κύπρο είναι οι μόνες χώρες της Ευρωζώνης που μείωσαν το χρέος τους τη διετία 2024-25, τη στιγμή που σε άλλες χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία αυξήθηκε σημαντικά.
Η αναμενόμενη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, σε συνδυασμό με τη διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων και τις προγραμματισμένες πρόωρες αποπληρωμές του υφιστάμενου χρέους διασφαλίζουν την περαιτέρω αποκλιμάκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ και το τρέχον έτος. Σύμφωνα με τις πρόσφατες προβλέψεις του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί στο 136,8% το 2026 και περαιτέρω στο 130,3% το 2027, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα εκτιμάται σε 3,2% του ΑΕΠ και τις δύο χρονιές (Γράφημα 2). Εφόσον διατηρηθεί η τρέχουσα δυναμική, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ της Ελλάδας ενδέχεται να υποχωρήσει κάτω από εκείνον της Ιταλίας εντός της επόμενης διετίας, εξέλιξη που θα σηματοδοτήσει το τέλος μιας περιόδου δύο δεκαετιών κατά την οποία η χώρα μας είχε το υψηλότερο δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ευρωζώνη.
Σύμφωνα με τους αναλυτές της Alpha Bank, οι ισχυρές αυτές δημοσιονομικές επιδόσεις αφενός ενισχύουν την αξιοπιστία της χώρας, αφετέρου παρέχουν τη δυνατότητα παρεμβάσεων, εντός του πλαισίου των νέων δημοσιονομικών κανόνων, συμβάλλοντας στη θωράκιση της οικονομίας έναντι των επιπτώσεων των γεωπολιτικών διαταραχών. Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο προωθείται ένα σχέδιο δράσεων (AccelerateEU) για την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους και την επιτάχυνση της μετάβασης σε εγχώριες, καθαρές μορφές ενέργειας, το οποίο στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στην κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων.
Το 2025 ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 8 π.μ. σε σύγκριση με το 2024, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη μείωση μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωζώνης. Στο αποτέλεσμα αυτό συνέβαλε τόσο η αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ (παρονομαστής) όσο και η μείωση του χρέους (αριθμητής). Συγκεκριμένα, η άνοδος κατά 2,1% του πραγματικού ΑΕΠ και οι επίμονες πληθωριστικές πιέσεις οδήγησαν στην αύξηση κατά 4,9% του ονομαστικού ΑΕΠ το 2025. Επιπρόσθετα, μειωτική επίδραση στο ύψος του χρέους είχε η πρόωρη αποπληρωμή ύψους Ευρώ 5,3 δισ. από τα χορηγηθέντα δάνεια του πρώτου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής του 2010.
Παράλληλα, για τρίτο έτος στη σειρά η Ελλάδα κατέγραψε το 2025 ισχυρό πρωτογενές πλεόνασμα, ύψους 4,9% του ΑΕΠ (Ευρώ 12,1 δισ.), σε αντίθεση με τα πρωτογενή ελλείμματα στη μεγάλη πλειονότητα των κρατών-μελών της Ευρωζώνης. Το γεγονός αυτό οφείλεται πρωτίστως στην αύξηση των εσόδων, η οποία αποδίδεται τόσο στον οικονομικό κύκλο, δηλαδή στην άνοδο της απασχόλησης, των ονομαστικών μισθών και των επενδύσεων, όσο και σε πιο δομικούς παράγοντες όπως τα μέτρα για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και κυρίως η αυξημένη χρήση των ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Η σταθερή βελτίωση των φορολογικών εσόδων τα τελευταία χρόνια είναι, βάσει των νέων δημοσιονομικών κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απαραίτητη προϋπόθεση για την αξιοποίηση του δημοσιονομικού χώρου. Ως εκ τούτου, η Κυβέρνηση ανακοίνωσε πρόσφατα νέα δέσμη μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων συνολικού ύψους Ευρώ 500 εκατ., σε συνέχεια των παρεμβάσεων ύψους Ευρώ 300 εκατ. που ανακοινώθηκαν τον Μάρτιο. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο αντιμετώπισης του αυξημένου ενεργειακού κόστους, ως αποτέλεσμα των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Οι παρεμβάσεις στοχεύουν στη συγκράτηση του κόστους ζωής και την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, ενώ παράλληλα ελήφθησαν πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους.
Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:
- Την επιδότηση καυσίμων μέσω ψηφιακής κάρτας (Fuel Pass) για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο (Ευρώ 130 εκατ.),
- Επιδότηση λιπασμάτων 15% από 15 Μαρτίου έως και τον Αύγουστο (Ευρώ 41 εκατ.),
- Επιδότηση στο Diesel 20 λεπτά το λίτρο (16 λεπτά συν ΦΠΑ) για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο (Ευρώ 106 εκατ.),
- Διεύρυνση εισοδηματικών κριτηρίων και ενίσχυσης (από €250 σε €300) για συνταξιούχους και λοιπές ευάλωτες ομάδες (Ευρώ 198 εκατ.),
- Διεύρυνση εισοδηματικών ορίων για την επιστροφή ενοικίου (Ευρώ 25 εκατ.) και
- Έκτακτη ενίσχυση σε οικογένειες με παιδιά (Ευρώ 240 εκατ.).
Το άρθρο Alpha Bank: Σταθερά πτωτική η πορεία του χρέους – Κάτω από το ιταλικό την επόμενη διετία εμφανίστηκε πρώτα στο iAxia.
