Το ζήτημα της αστεγίας στην Αθήνα παραμένει ένα σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο το οποίο σε μεγάλο βαθμό έχει καταστεί χρόνιο. Αυτό είναι ένα από τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας που διεξήγαγε ο Δήμος Αθηναίων σε συνεργασία με το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου και τη συμμετοχή 150 εθελοντών του ΣΚΛΕ (Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος), Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών και εθελοντών από το μητρώο του Δήμου Αθηναίων. Σκοπός της καταγραφής των αστέγων που πραγματοποιήθηκε στον Δήμο της Αθήνας τον Οκτώβριο του 2025, είναι να αναδείξει τα προβλήματα που πηγάζουν από την αστεγία και να οδηγήσει σε ουσιαστικά συμπεράσματα για τη διαμόρφωση πολιτικών και την πολύπλευρη αντιμετώπιση του ζητήματος.
Η Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Μίνα Φούντζουλα, δήλωσε: «Η αστεγία είναι ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της Αθήνας. Η καταγραφή που έχουμε στα χέρια μας, παρέχει σημαντικά δεδομένα για την κατάσταση που επικρατεί. Όταν ένας στους τρεις ανθρώπους παραμένει χωρίς στέγη για περισσότερα από πέντε χρόνια και επτά στους δέκα οδηγούνται σε αυτή την συνθήκη για οικονομικούς λόγους, είναι άμεσα αναγκαίο να διαμορφώσουμε πολιτικές που απαντούν στις πραγματικές ανάγκες των πιο ευάλωτων συμπολιτών μας, ώστε κανείς να μην μένει αόρατος».
Η Αντιδήμαρχος Ισότητας, Δημοτικών Ιατρείων και Παιδικής Προστασίας, Μαρία Στρατηγάκη, σημείωσε: «Μία προσπάθεια που ξεκίνησε πολλούς μήνες πριν την καταγραφή, έρχεται να φέρει στο φως σημαντικές πλευρές του ζητήματος της αστεγίας στην Αθήνα. Η συστηματική καταγραφή και η επιστημονική τεκμηρίωση του φαινομένου αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών κοινωνικών πολιτικών. Ευχαριστώ θερμά το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου, τα στελέχη του Δήμου Αθηναίων, τους ερευνητές, τους εθελοντές και όλους όσοι συνέβαλαν στην υλοποίηση αυτού του απαιτητικού εγχειρήματος. Τα στοιχεία μας δίνουν τα εργαλεία για να σχεδιάσουμε πιο στοχευμένες παρεμβάσεις κοινωνικής προστασίας και ένταξης».
Τριανταπέντε ευρωπαϊκές πόλεις ενώνουν τις δυνάμεις τους για την καταπολέμηση της αστεγίας
Το έργο εντάσσεται σε ένα πανευρωπαϊκό σχέδιο καταμέτρησης και έρευνας των χαρακτηριστικών της αστεγίας με συμμετοχή 35 πόλεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πληθυσμό άνω των 200.000 κατοίκων και συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο του Λέβεν. Στην Ελλάδα, διενεργήθηκε από το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής της Σχολής Πολιτικών Επιστημών του Παντείου Πανεπιστημίου, κατά το διάστημα 20-27 Οκτωβρίου 2025.
Στόχος είναι η εφαρμογή μιας κοινής ευρωπαϊκής μεθοδολογίας καταγραφής των αστέγων, ώστε να δημιουργηθούν αξιόπιστοι μηχανισμοί παρακολούθησης των προβλημάτων της αστεγίας και να σχεδιάζονται στοχευμένες και αποτελεσματικές πολιτικές σε τοπικό επίπεδο.
Δημογραφικά χαρακτηριστικά του πληθυσμού των αστέγων στην Αθήνα
Το δείγμα ανήλθε σε 681 άτομα, εκ των οποίων τα 384 εντοπίστηκαν στον δρόμο και τα 297 μέσω φορέων. Στα παραπάνω στατιστικά στοιχεία δεν περιλαμβάνονται οι άνθρωποι που μένουν σταθερά σε διαμερίσματα και δομές υποστηριζόμενης διαβίωσης.
Σύμφωνα με την παρούσα απογραφή, τα 2/3 των αστέγων στον Δήμο της Αθήνας είναι άνδρες (71%) και το 1/3 γυναίκες (29%). Οι περισσότεροι από αυτούς είναι Έλληνες (69,9%). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ηλικιακή σύνθεση του πληθυσμού που καταγράφηκε. Η αστεγία στην Αθήνα πλήττει κυρίως τις μεσαίες και μεγαλύτερες ηλικίες, καθώς το 62% είναι ηλικίας άνω των 50 ετών, ενώ οι νέοι κάτω των 30 ετών δεν ξεπερνούν το 8% του συνόλου. Παράλληλα, σχεδόν δύο στους τρεις (65,8%) ζουν μόνοι τους, χωρίς τη στήριξη συντρόφου ή οικογενειακού περιβάλλοντος.
Τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν ότι η αστεγία στην Αθήνα παραμένει ένα σύνθετο και σε μεγάλο βαθμό χρόνιο κοινωνικό φαινόμενο, καθώς περισσότεροι από τους μισούς καταγεγραμμένους ανθρώπους βρίσκονται χωρίς αυτόνομη στέγη για διάστημα μεγαλύτερο των δύο ετών. Πιο αναλυτικά, ένας στους τρεις ανθρώπους (31,6%) βρίσκεται χωρίς αυτόνομη στέγαση για περισσότερα από πέντε χρόνια, ενώ το 24,9% παραμένει σε αυτή την κατάσταση από δύο έως πέντε χρόνια.
Οι οικονομικοί λόγοι ως η βασικότερη αιτία απώλειας στέγης
Το 72,2% των συμμετεχόντων αναφέρει ότι οδηγήθηκε σε απώλεια στέγης εξαιτίας οικονομικών λόγων. Ακολουθούν ζητήματα υγείας και εξαρτήσεων (37,9%) και οικογενειακά προβλήματα (30,2%), γεγονός που καταδεικνύει ότι η αστεγία συνδέεται συχνά με πολλαπλές και αλληλένδετες κοινωνικές δυσκολίες.
Η διεξαγωγή της έρευνας έγινε από την ερευνητική ομάδα του Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου με επιστημονικά υπεύθυνο, τον καθηγητή Κώστα Δημουλά.
Τα αποτελέσματα θα παρουσιαστούν αναλυτικά στην εκδήλωση με τίτλο «Νέα δεδομένα για τους άστεγους στην Αθήνα» στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων (αμφιθέατρο «Αντώνης Τρίτσης») Ακαδημίας 50, την Παρασκευή 26 Ιουνίου, 14.00 – 16.00.
Τι κάνει ο Δήμος Αθηναίων για τους άστεγους στην πόλη
1.400 άτομα εξυπηρετούνται από την Ομάδα «Street Work» του ΚΥΑΔΑ
Η διεπιστημονική ομάδα του Street Work του ΚΥΑΔΑ παρέχει υπηρεσίες σε όσους και όσες διαβιούν στον δρόμο. Αυτή τη στιγμή εξυπηρετούνται περίπου 1.400 ενεργά άτομα. Λιγότερα από τα μισά ανήκουν στην ομάδα των λεγόμενων «rough sleepers», δηλαδή ατόμων που κοιμούνται στον δρόμο ή σε ακατάλληλα μέρη για διαβίωση. Οι υπόλοιποι μένουν σε σπίτια που δεν καλύπτουν τις βασικές ανάγκες, φιλοξενούνται από μέλη της οικογένειας ή φίλους, κ.λπ..
200 άτομα φιλοξενούνται στο Πολυδύναμο Κέντρο Αστέγων
Σύμπλεγμα τριών πολυκατοικιών στην πλατεία Βάθη όπου λειτουργεί ένα Ανοικτό Κέντρο Ημέρας, ένα Υπνωτήριο και δύο Ξενώνες. Το Ανοικτό Κέντρο Ημέρας εξυπηρετεί καθημερινά περισσότερα από 150 άτομα τα οποία δεν είναι ενταγμένα σε κάποια στεγαστική δομή και μέσω του ΑΚΗΑ έχουν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες (μπάνιο, γεύμα) και σε ψυχοκοινωνική υποστήριξη. Στις στεγαστικές δομές του Πολυδύναμου φιλοξενούνται κάθε ημέρα 200 άτομα για μια μεταβατική περίοδο 6+6 μηνών κατά τη διάρκεια της οποίας ακολουθούν ατομικό σχέδιο δράσης προκειμένου να μπορέσουν να αποχωρήσουν από το Πολυδύναμο και να ζήσουν αυτόνομα.
46 νοικοκυριά στο Πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία για Αστέγους»
Ο Δήμος Αθηναίων συμμετέχει στην υλοποίηση του προγράμματος που χρηματοδοτεί το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Στον νέο κύκλο, έχει εγκριθεί χρηματοδότηση για 46 νοικοκυριά στον Δήμο Αθηναίων. Συνολικά 58 άτομα (46 ενήλικες και 12 ανήλικα) ωφελούνται από το πρόγραμμα, οι περισσότεροι εκ των οποίων έχουν νοικιάσει ήδη σπίτια και βρίσκονται σε διαδικασία εύρεσης εργασίας.
