Από το Άλσος Βεΐκου έως το Γουδή, η νέα «πορτοκαλί» γραμμή, η γραμμή 4 του Μετρό, αλλάζει σταδιακά τον χάρτη των μετακινήσεων στην Αθήνα. Η πρόοδος στις σήραγγες είναι σημαντική, ωστόσο η εμπλοκή στην Κυψέλη μετακίνησε την ολοκλήρωση του έργου στο 2032.
Η Αθήνα αποκτά ένα νέο υπόγειο «νευρικό σύστημα». Κάτω από δρόμους, πλατείες και γειτονιές, εκατοντάδες εργαζόμενοι δουλεύουν σε ένα από τα μεγαλύτερα συγκοινωνιακά έργα που έχουν γίνει στην πρωτεύουσα τις τελευταίες δεκαετίες.
Η Γραμμή 4 του Μετρό, στο πρώτο τμήμα της, θα διατρέχει την Αθήνα από το Άλσος Βεΐκου έως το Γουδή, δημιουργώντας έναν νέο άξονα μήκους περίπου 12,8 χιλιομέτρων, με 15 υπόγειους σταθμούς. Το έργο έχει σχεδιαστεί για να εξυπηρετεί πυκνοκατοικημένες περιοχές αλλά και κρίσιμους προορισμούς, όπως δικαστήρια, νοσοκομεία, πανεπιστήμια και δημόσιες υπηρεσίες.
Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι παντού ίδια.
Σε αρκετά εργοτάξια οι εργασίες προχωρούν, οι σταθμοί αποκτούν σταδιακά τη μορφή τους και η διάνοιξη των σηράγγων έχει κάνει σημαντικά βήματα. Στην Κυψέλη, όμως, ο ένας από τους δύο μετροπόντικες έχει σταματήσει προσωρινά, μετά τα προβλήματα που καταγράφηκαν στην περιοχή. Και πλέον, το αρχικό ορόσημο του 2029 έχει μετακινηθεί επισήμως στον Σεπτέμβριο του 2032.
Δύο μετροπόντικες, δύο μέτωπα
Η καρδιά του έργου βρίσκεται κάτω από την πόλη. Για τη διάνοιξη των σηράγγων χρησιμοποιήθηκαν δύο TBM, οι «Αθηνά» και «Νίκη», οι οποίοι εργάστηκαν από διαφορετικές κατευθύνσεις.
Η «Αθηνά» ολοκλήρωσε τη διάνοιξη στο τμήμα Γουδή-Ευαγγελισμός και στη συνέχεια ξεκίνησε η διαδικασία αποσυναρμολόγησής της. Η Ελληνικό Μετρό ανακοίνωσε τον Ιούλιο ότι η διάνοιξη του συγκεκριμένου τμήματος είχε ολοκληρωθεί με επιτυχία.
Από την άλλη πλευρά, η «Νίκη» ανέλαβε τη διάνοιξη από το Άλσος Βεΐκου προς τον Ευαγγελισμό. Η πορεία της ήταν ιδιαίτερα σημαντική για την εξέλιξη του έργου, καθώς το μηχάνημα πέρασε κάτω από την Κυψέλη και συνέχισε προς την περιοχή των Δικαστηρίων. Μέχρι όμως να φτάσει στον επόμενο στόχο της, προέκυψε ένα σοβαρό τεχνικό ζήτημα.
Η «Νίκη» στον πάγο
Τον Μάιο του 2026 η διάνοιξη της σήραγγας ανεστάλη προληπτικά.
Σύμφωνα με την οικονομική έκθεση της ΑΒΑΞ, η οποία κατασκευάζει το έργο σε κοινοπραξία με τις GHELLA και ALSTOM, στην περιοχή εμφανίστηκαν απρόβλεπτες τοπικές γεωτεχνικές συνθήκες και μετακινήσεις του εδάφους. Στη ζώνη επιρροής των εργασιών καταγράφηκαν φθορές σε 14 κτήρια στην Κυψέλη. Η εταιρεία αναφέρει ότι πρόκειται κατά κύριο λόγο για φθορές επιφανειακού χαρακτήρα, οι οποίες βρίσκονται υπό τεχνική αξιολόγηση.
Από τότε, το μεγάλο ερώτημα είναι ένα: πότε και με ποιους όρους θα ξαναξεκινήσει η «Νίκη»; Η απάντηση δεν έχει ακόμη δοθεί.
Οι τεχνικές αξιολογήσεις και οι απαιτούμενες εγκρίσεις πρέπει να ολοκληρωθούν πριν από την επανεκκίνηση της διάνοιξης. Παράλληλα, έχουν γίνει αυτοψίες και πραγματογνωμοσύνες για την κατάσταση των κτιρίων.
Το θέμα έχει αποκτήσει και θεσμική διάσταση, καθώς στις 16 Σεπτεμβρίου διαβιβάστηκε στην Εισαγγελία Πρωτοδικών η έκθεση εμπειρογνωμόνων που είχε εκπονηθεί για λογαριασμό κατοίκων της περιοχής.
Η Πολιτεία, από την πλευρά της, έχει ξεκαθαρίσει ότι ο μετροπόντικας δεν πρόκειται να επανεκκινήσει εάν προηγουμένως δεν ολοκληρωθούν και συμφωνηθούν η απαιτούμενη μελέτη και τα πρωτόκολλα ασφαλείας. Με άλλα λόγια, η επανεκκίνηση δεν είναι πλέον απλώς θέμα επιχειρησιακού προγραμματισμού. Είναι το κρίσιμο τεχνικό και κοινωνικό στοίχημα για τη συνέχεια της Γραμμής 4.
Από το 2029 στο 2032
Η εμπλοκή της Κυψέλης προστίθεται σε μια σειρά καθυστερήσεων και εκκρεμοτήτων που έχουν ήδη επηρεάσει το συνολικό χρονοδιάγραμμα.
Το αρχικό συμβατικό ορόσημο προέβλεπε ολοκλήρωση του έργου στις 20 Ιουνίου 2029. Στις 9 Φεβρουαρίου 2026 εγκρίθηκε παράταση και η νέα ημερομηνία περαίωσης ορίστηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 2032.
Η ανάδοχος κοινοπραξία είχε ζητήσει ακόμη μεγαλύτερη παράταση, με το δικό της επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα να φτάνει έως το 2034. Τελικά εγκρίθηκε η ημερομηνία του 2032. Το νέο χρονοδιάγραμμα, βεβαίως, θα πρέπει να δοκιμαστεί στην πράξη από την εξέλιξη των εργασιών τους επόμενους μήνες.
Οι σταθμοί αρχίζουν να φαίνονται
Παρά τα προβλήματα, η εικόνα στα εργοτάξια δεν είναι εικόνα ενός έργου που έχει σταματήσει.
Η Ελληνικό Μετρό δημοσιεύει σε τακτική βάση φωτογραφικό υλικό από την πρόοδο των εργασιών, με τις τελευταίες διαθέσιμες ενημερώσεις να αφορούν και τον Ιούλιο του 2026. Στις εικόνες αποτυπώνονται εργασίες σε σταθμούς όπως το Άλσος Βεΐκου, το Γαλάτσι, ο Ελικώνας, η Αλεξάνδρας, τα Δικαστήρια, η Καισαριανή, τα Ιλίσια, ο Ζωγράφος και το Κολωνάκι, αλλά και σε φρέατα και άλλα σημεία του έργου.
Σημαντικό στοιχείο είναι ότι οι δύο μετροπόντικες δεν χρειάζεται να διανοίξουν πλήρως τους σταθμούς για να συνεχίσουν την πορεία τους. Η διάνοιξη της σήραγγας και η κατασκευή των σταθμών αποτελούν διαφορετικά μέτωπα εργασιών, τα οποία μπορούν να εξελίσσονται παράλληλα.
Έτσι, ακόμη και την ώρα που η «Νίκη» παραμένει ακινητοποιημένη, στα εργοτάξια της Γραμμής 4 συνεχίζονται άλλες εργασίες.
15 νέοι σταθμοί αλλάζουν τον χάρτη της Αθήνας
Η νέα γραμμή δεν προσθέτει απλώς ακόμη έναν διάδρομο μετακίνησης στο υφιστάμενο δίκτυο.
Η χάραξή της περνά από περιοχές που σήμερα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από λεωφορεία και οδικές μετακινήσεις και δημιουργεί έναν νέο άξονα από τα βόρεια προς το κέντρο και στη συνέχεια προς τα ανατολικά.
Από το Άλσος Βεΐκου και το Γαλάτσι, η γραμμή περνά από τον Ελικώνα και την Κυψέλη, φτάνει στα Δικαστήρια και την Αλεξάνδρας, συνεχίζει προς τα Εξάρχεια και την Ακαδημία, περνά από το Κολωνάκι και τον Ευαγγελισμό και καταλήγει προς Καισαριανή, Πανεπιστημιούπολη, Ιλίσια, Ζωγράφου και Γουδή.
Οι 15 σταθμοί της Γραμμής 4
Από το Άλσος Βεΐκου προς το Γουδή:
Άλσος Βεΐκου
Γαλάτσι
Ελικώνας
Κυψέλη
Δικαστήρια
Αλεξάνδρας
Εξάρχεια
Ακαδημία
Κολωνάκι
Ευαγγελισμός
Καισαριανή
Πανεπιστημιούπολη
Ιλίσια
Ζωγράφου
Γουδή
Η επίσημη χάραξη περιλαμβάνει 15 υπόγειους σταθμούς και εννέα ενδιάμεσα ή/και τερματικά φρέατα.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα
Η Γραμμή 4 έχει πλέον περάσει από τη φάση του σχεδιασμού στη φάση όπου η πρόοδος μετριέται σε μέτρα σήραγγας, εργοτάξια και σκυρόδεμα. Ένα σημαντικό κομμάτι της υπόγειας διαδρομής έχει ήδη διανοιχθεί. Η «Αθηνά» έχει ολοκληρώσει τη δική της διαδρομή και η «Νίκη» έχει ήδη διανύσει σημαντικό μέρος της αντίθετης κατεύθυνσης.
Την ίδια ώρα, οι σταθμοί κατασκευάζονται, τα φρέατα προχωρούν και η Αθήνα προετοιμάζεται για μια νέα γραμμή που θα αλλάξει σημαντικά τις καθημερινές μετακινήσεις σε πολλές γειτονιές. Όμως, πριν από το μεγάλο «ραντεβού» του 2032, υπάρχει ένα πολύ πιο άμεσο ορόσημο: η ασφαλής επανεκκίνηση της «Νίκης» στην Κυψέλη.
Εκεί βρίσκεται σήμερα ένα από τα πιο κρίσιμα μέτωπα ολόκληρου του έργου. Γιατί η Γραμμή 4 δεν μπορεί να ολοκληρωθεί μόνο με τα εργοτάξια που συνεχίζουν να δουλεύουν. Πρέπει να κλείσει και το υπόγειο μέτωπο που παραμένει ανοιχτό.
Και μέχρι να συμβεί αυτό, η εικόνα της νέας «πορτοκαλί» γραμμής παραμένει διπλή: από τη μία, ένα έργο που προχωρά και αλλάζει σταδιακά το υπόγειο τοπίο της Αθήνας· από την άλλη, μια κρίσιμη εκκρεμότητα στην Κυψέλη που θα καθορίσει τον ρυθμό της επόμενης ημέρας.
Ισίδωρος Ρούσσος
