Κοντά σε μια προκαταρκτική συμφωνία με το Ιράν βρίσκονται οι ΗΠΑ, η οποία θα μπορούσε να βάλει τέλος στον πόλεμο και να ανοίξει τον δρόμο για ευρύτερες διαπραγματεύσεις σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Όπως μεταδίδει το Axios, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους και πηγές με γνώση των συνομιλιών, οι δύο πλευρές διαπραγματεύονται ένα μονοσέλιδο μνημόνιο κατανόησης (MOU), το οποίο θα λειτουργήσει ως προσωρινό πλαίσιο αποκλιμάκωσης.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένουν εντός των επόμενων 48 ωρών την απάντηση της ιρανικής πλευράς σε κρίσιμα ζητήματα, ενώ, αν και δεν έχει επιτευχθεί ακόμη οριστική συμφωνία, οι διαπραγματεύσεις θεωρούνται οι πιο προχωρημένες από την έναρξη της σύγκρουσης.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το υπό διαμόρφωση σχέδιο προβλέπει ότι το Ιράν θα δεσμευτεί σε πάγωμα του εμπλουτισμού ουρανίου, ενώ οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε σταδιακή άρση κυρώσεων και αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια. Παράλληλα, προβλέπεται σταδιακή άρση των περιορισμών στη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, μια περιοχή κομβικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου.
Ωστόσο, πολλές από τις πρόνοιες του μνημονίου θα εξαρτώνται από την επίτευξη μιας τελικής, πιο λεπτομερούς συμφωνίας. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη κι αν σταματήσουν οι εχθροπραξίες, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης της κρίσης ή μιας παρατεταμένης περιόδου αβεβαιότητας.
Στο παρασκήνιο, οι συνομιλίες διεξάγονται από τους απεσταλμένους του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουιτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, τόσο απευθείας με Ιρανούς αξιωματούχους όσο και μέσω διαμεσολαβητών.
14 σημεία
Το προσχέδιο του μνημονίου περιλαμβάνει 14 σημεία και προβλέπει επίσημη λήξη του πολέμου στην περιοχή, καθώς και ένα διάστημα 30 ημερών για τη διαπραγμάτευση μιας πιο αναλυτικής συμφωνίας που θα αφορά το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, τους περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων. Οι νέες διαπραγματεύσεις ενδέχεται να διεξαχθούν είτε στο Ισλαμαμπάντ είτε στη Γενεύη.
Κατά τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής περιόδου, οι περιορισμοί της Τεχεράνης στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, αλλά και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός, θα μειώνονται σταδιακά. Αμερικανοί αξιωματούχοι, πάντως, ξεκαθαρίζουν ότι σε περίπτωση κατάρρευσης των συνομιλιών, οι ΗΠΑ διατηρούν το δικαίωμα να επαναφέρουν τον αποκλεισμό ή ακόμη και να προχωρήσουν ξανά σε στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Κεντρικό σημείο των διαπραγματεύσεων αποτελεί η διάρκεια του μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου. Σύμφωνα με πηγές, οι συζητήσεις κινούνται μεταξύ 12 και 15 ετών, ενώ το Ιράν είχε αρχικά προτείνει πενταετές πάγωμα και οι ΗΠΑ ζητούσαν περίοδο 20 ετών. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει επίσης να συμπεριληφθεί ρήτρα που θα παρατείνει αυτόματα το μορατόριουμ σε περίπτωση παραβίασης από την Τεχεράνη.
Μετά τη λήξη της συμφωνημένης περιόδου, το Ιράν θα μπορεί να προχωρά σε εμπλουτισμό ουρανίου έως το επίπεδο του 3,67%, ποσοστό που θεωρείται κατάλληλο για ειρηνική χρήση.
Παράλληλα, το Ιράν φέρεται έτοιμο να δεσμευτεί ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ την κατασκευή πυρηνικού όπλου ούτε θα συμμετάσχει σε δραστηριότητες που σχετίζονται με στρατιωτικοποίηση του πυρηνικού του προγράμματος. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, εξετάζεται επίσης πρόβλεψη που θα απαγορεύει τη λειτουργία υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Το σχέδιο προβλέπει ακόμη ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων από διεθνείς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων αιφνιδιαστικών ελέγχων από επιθεωρητές του ΟΗΕ.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί και η πληροφορία ότι το Ιράν ενδέχεται να αποδεχθεί την απομάκρυνση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου από τη χώρα — ένα πάγιο αίτημα των ΗΠΑ που μέχρι σήμερα η Τεχεράνη απέρριπτε. Σύμφωνα με μία από τις πηγές, εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο μεταφοράς του υλικού στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι μια τόσο σύνθετη συμφωνία δεν μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα σε μία ημέρα, υπογραμμίζοντας πως απαιτείται μια σαφής διπλωματική λύση και συγκεκριμένες δεσμεύσεις από την ιρανική πλευρά.
Την ίδια στιγμή, πάντως, ο Ρούμπιο εμφανίστηκε επιφυλακτικός για τις προθέσεις της Τεχεράνης, χαρακτηρίζοντας ορισμένους κορυφαίους Ιρανούς ηγέτες «παράφρονες» και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο οι συνομιλίες να οδηγηθούν τελικά σε αδιέξοδο.
