Το Ιράν ζει μια από τις πιο εκτεταμένες και αιματηρές περιόδους διαδηλώσεων των τελευταίων ετών, με δεκάδες χιλιάδες πολίτες να βγαίνουν στους δρόμους κατά της ηγεσίας, σε μια λαϊκή εξέγερση που πλέον απειλεί άμεσα τη σταθερότητα του θεοκρατικού καθεστώτος. Παρά τη σκληρή καταστολή, το κύμα οργής και διαμαρτυρίας συνεχίζει να διογκώνεται.
Οι κινητοποιήσεις άρχισαν στα τέλη Δεκεμβρίου με αφορμή την εξαιρετικά δύσκολη οικονομική κατάσταση, την υποτίμηση του νομίσματος και το αυξανόμενο κόστος ζωής, συγκεντρώνοντας αρχικά διαμαρτυρίες σε εμπορικές συνοικίες και παζάρια. Σύντομα όμως, τα αιτήματα επεκτάθηκαν σε καθολική αμφισβήτηση της κυβέρνησης και του θρησκευτικού καθεστώτος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Οι διαδηλώσεις έχουν πλέον εξαπλωθεί σε πάνω από 100 πόλεις σε όλες τις επαρχίες του Ιράν, με την Τεχεράνη, τη Σιράζ, το Ταμπρίζ και άλλες μεγάλες πόλεις να μετρούν χιλιάδες διαδηλωτές στην τελευταία εβδομάδα.
Οι ιρανικές αρχές έχουν απαντήσει με έντονη καταστολή, χρησιμοποιώντας στρατό, αστυνομικές δυνάμεις και τις ελίτ των Φρουρών της Επανάστασης για να αποκρούσουν τις διαδηλώσεις. Η κρατική ρητορική χαρακτηρίζει τους διαδηλωτές «τρομοκράτες» και «εχθρούς της επανάστασης», ενώ έχει υπάρξει διακοπή του διαδικτύου σε εθνική κλίμακα, με στόχο την απομόνωση των κινητοποιήσεων και τον έλεγχο της ροής πληροφοριών.
Παρά τις προσπάθειες λογοκρισίας, βίντεο και εικόνες που διέρρευσαν online δείχνουν πολλές συγκρούσεις σε δρόμους, φωτιές και συχνές συγκρούσεις μεταξύ πολιτών και δυνάμεων ασφαλείας.
Ανθρώπινο κόστος της αναταραχής
Τα στοιχεία για τους νεκρούς και τους τραυματίες διαφέρουν ανάλογα με την πηγή, λόγω του μπλακ άουτ στις επικοινωνίες. Ωστόσο, αρκετές οργανώσεις και δημοσιεύματα αναφέρουν τουλάχιστον δεκάδες έως πάνω από 100 νεκρούς και χιλιάδες συλλήψεις μέσα στις τελευταίες δύο εβδομάδες, με το πλήρες εύρος των θυμάτων πιθανώς να είναι πολύ μεγαλύτερο.
Μαρτυρίες που φτάνουν από αυτοσχέδιες επικοινωνίες περιγράφουν εντάσεις με χρήση πραγματικών πυρών από δυνάμεις ασφαλείας, τραυματίες στους δρόμους και σοβαρές επιθέσεις εναντίον διαδηλωτών από κρατικούς πυροβολισμούς και άλλες επιθετικές τακτικές.
Σε διεθνές επίπεδο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες δυτικές χώρες έχουν εκφράσει στήριξη στους Ιρανούς διαδηλωτές, με ξεκάθαρες προειδοποιήσεις προς την Τεχεράνη να αποφύγει περαιτέρω αιματοχυσίες. Υψηλόβαθμοι Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι οι ΗΠΑ «είναι έτοιμες να βοηθήσουν» αν οι διαδηλώσεις συνεχίσουν να καταστέλλονται βίαια.
Υπάρχει επίσης έντονος διεθνής προβληματισμός για τη διακοπή του διαδικτύου και την απομόνωση της ιρανικής κοινωνίας από τον υπόλοιπο κόσμο, που κρίνεται ως εργαλείο ενίσχυσης της κρατικής καταστολής και απόκρυψης των γεγονότων.
Καθώς οι διαδηλώσεις συνεχίζονται για περισσότερο από δύο εβδομάδες και η κυβέρνηση αντιμετωπίζει μια από τις πιο σοβαρές προκλήσεις της τελευταίας δεκαετίας, η κατάσταση στο Ιράν παραμένει ρευστή. Η πιθανότητα περαιτέρω στρατιωτικής εμπλοκής, είτε εντός της χώρας είτε από το εξωτερικό, δεν μπορεί να αποκλειστεί, ενώ οι επόμενες ημέρες θα κρίνουν το αν το κίνημα θα καταφέρει να επιφέρει σημαντικές πολιτικές αλλαγές ή αν θα καταπνιγεί πλήρως από το καθεστώς.
