Περιορισμούς και κανόνες στη βραχυχρόνια μίσθωση ζητά ο δήμος Αθηναίων από την κυβέρνηση προειδοποιώντας για την πίεση που ασκεί η άναρχη τουριστική ανάπτυξη στις περιαστικές περιοχές.
Το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Αθηναίων συμπλήρωσε τις προτάσεις του επί του Σχεδίου του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό και ενέκρινε τις προτάσεις επί της Μελέτης Δέουσας Εκτίμησης Επιπτώσεων.
Σύμφωνα με τον Δήμο Αθηναίων, το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό προωθεί την εντατικοποίηση της τουριστικής δραστηριότητας μέσω της θεσμοθέτησης μηχανισμών και εργαλείων που τείνουν να μετατρέψουν οριζόντια το σύνολο της χώρας σε δυνητικό υποδοχέα τουριστικών εγκαταστάσεων. Ήδη ο δημόσιος διάλογος που έχει αναπτυχθεί γύρω από το νέο Ειδικό Χωροταξικό έχει αναδείξει, μεταξύ άλλων σημαντικών ζητημάτων, την κριτική που ασκείται στο κυρίαρχο παραγωγικό μοντέλο της χώρας, βάσει του οποίου η λεγόμενη τουριστική «ανάπτυξη» ταυτίζεται σε μεγάλο βαθμό με μια κτηματομεσιτικού τύπου αύξηση του ΑΕΠ.
Σε αυτή την κατεύθυνση, ενώ το Ειδικό Χωροταξικό αναγνωρίζει τον τουρισμό διαμοιρασμού και την κρουαζιέρα ως κυρίαρχα αναδυόμενα μοντέλα, δεν προβαίνει σε επαρκή αξιολόγηση των επιπτώσεων τους. Επιπλέον, οι δραστηριότητες αυτές, δεν λαμβάνονται υπόψη κατά τη διαίρεση του χώρου σε κατηγορίες (Ελέγχου, Ανεπτυγμένες, Αναπτυσσόμενες, με δυνατότητα ανάπτυξης και Μη ανεπτυγμένες), καθώς η σχετική κατηγοριοποίηση βασίζεται αποκλειστικά στο πλήθος των ξενοδοχειακών κλινών.
Με βάση αυτά τα δεδομένα ο δήμος Αθηναίων έχει ήδη εκφράσει σχετικές ανησυχίες, ζητώντας τη ρητή υπαγωγή της βραχυχρόνιας μίσθωσης στην τουριστική χρήση, ώστε να υπόκειται σε κανόνες χωροθέτησης. Επιπλέον ο δήμαρχος της πόλης Χάρης Δούκας έχει κάνει λόγο για υπερτουρισμό σε κάποιες περιοχές της πρωτεύουσας υπογραμμίζοντας ότι η βραχυχρόνια μίσθωση “διώχνει” την μόνιμη κατοικία και είναι κύρια υπεύθυνη για τα υψηλά ενοίκια.
Ο δήμος Αθηναίων ζητεί να προστεθούν διαπιστώσεις και οι αντίστοιχοι στόχοι αναφορικά με την περιβαλλοντική προστασία και το τοπίο. Σύμφωνα με τον Δήμο η συγκυρία απαιτεί την έγκαιρη λήψη μέτρων για τον έλεγχο φαινομένων υπερανάπτυξης τουριστικών ροών, θέτοντας σε κίνδυνο τα όρια φέρουσας ικανότητας των περιοχών. Επίσης, η στρατηγική αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής απαιτεί την ενίσχυση ήπιων μορφών τουριστικής ανάπτυξης και προώθηση εναλλακτικών μορφών τουρισμού ενώ απαιτείται ιδιαίτερη μέριμνα για την προστασία του παράκτιου χώρου και τη βελτίωση της σύνδεσης παράκτιου και ενδοχώρας για λόγους αποσυμφόρησης του πρώτου.
Σε ότι αφορά τη δυνατότητα επιβολής και διατήρησης αυστηρών κανονιστικών ρυθμίσεων προτείνει να προβλεφθεί ρητά ότι το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο διατηρεί μια ελευθερία επιβολής περιορισμών χρήσεων γης σε κάθε υποκατηγορία περιοχής εντός των Δημοτικών Κοινοτήτων ή τμημάτων τους, ιδίως δε στις περιοχές Α και Β (απαγόρευση ξενοδοχείων, Καταστήματα Υγειονομικού Ενδιαφέροντος κ.λ.π.) με ενδείξεις ή φαινόμενα κορεσμού.
Επίσης, να προβλεφθεί ρητά ότι τα ειδικά Προεδρικά Διατάγματα προστασίας ή εξειδίκευσης χρήσεων γης, κατισχύουν του Ειδικού Χωροταξικού. Παράλληλα, προτείνεται να ταυτιστεί η βραχυχρόνια μίσθωση με τουριστική χρήση, όταν υπερβαίνει ένα χρονικό όριο ετησίως και να ακολουθεί αυτούς τους κανόνες χωροθέτησης.
Για τις προτεινόμενες αναγκαίες θεσμικές ρυθμίσεις ζητείται μεταξύ άλλων να επανέλθει η διάταξη για τη Φέρουσα Ικανότητα και να εκδοθεί το αντίστοιχο Προεδρικό Διάταγμα και να αποδίδεται το προβλεπόμενο τέλος επιβάρυνσης από τουριστική δραστηριότητα κατά 80% στο Δήμο και μόνο το 20% στο Πράσινο Ταμείο.
Επιπλέον, ζητείται να επεξεργαστούν εργαλεία ενεργούς παρέμβασης προς ανάπλαση περιοχών και οικονομική στήριξη της επανάχρησης κτιρίων (ιδίως των διατηρητέων) και να συνταχθεί ένα καθαρό πλαίσιο για την βραχυχρόνια μίσθωση που θα την αντιμετωπίζει ως τουριστική χρήση, με δυνατότητες επιβολής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση περιορισμών στην επέκτασή της ή τουλάχιστον μετά από πρόταση της.
Εξάλλου, ζητείται να συνδεθεί η παρακολούθηση του Ειδικού Χωροταξικού για τον Τουρισμό με αυτή των αμιγώς χωρικών σχεδίων και ειδικά για την Αττική (και την Αθήνα) με αυτή του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθηνών (χωρικό παρατηρητήριο) με χρήση επιστημονικών εργαλείων και δεικτών.
Στο ίδιο πλαίσιο προτείνεται να συνδεθούν τα σχέδια βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης και διαχείρισης προορισμού και τα τοπικά σχέδια/προγράμματα εφαρμογής των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων και να αναλάβουν οι δήμοι τις αρμοδιότητες. Παράλληλα κατά τον Δήμο πρέπει να θεσπιστούν οικονομικά κίνητρα για την επανάχρηση των αξιόλογων (συχνά διατηρητέων) κτιρίων παλαιών ξενοδοχείων, ή την απόσυρση (δηλαδή απαλλοτρίωση) των απαξιωμένων.
Επίσης, πρέπει να θεσπιστεί υποχρέωση των Οργανισμών Λιμένων να εφαρμόζουν πολιτική ελέγχου των ταυτόχρονων αφίξεων στην κρουαζιέρα και παράλληλου ελέγχου των χερσαίων μαζικών μετακινήσεων, να εξασφαλίζουν συνεργασίες με τους συναρμόδιους φορείς (Υπουργείο Πολιτισμού, ΟΛΠ, Περιφέρεια, ΣΤΑΣΥ κ.λ.π.) με τη διαμόρφωση προϋποθέσεων για τη διακίνηση μεγαλύτερου ποσοστού επισκεπτών με ήπιους τρόπους μετακίνησης.
Γιώργος Μανουσακάκης
