Για την πιο μελανή σελίδα στη νεότερη ιστορία του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα, το σκάνδαλο των υποκλοπών, μιλά ο δικαστικός Χρήστος Ράμμος, που διετέλεσε αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας και ήταν πρόεδρος της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) όταν αποκαλύφθηκε το σκάνδαλο, στη Ράνια Τζίμα στο πλαίσιο του κύκλου συζητήσεων στο in.
Ζούμε πολύ δύσκολη περίοδο υποχώρησης των εγγυήσεων του κράτους δικαίου, πρωτοφανή μετά το ’74
«Δεν μπορούσα ποτέ να φανταστώ όταν ανέλαβα την προεδρία της ΑΔΑΕ, ότι 50 χρόνια μετά τη μεταπολίτευση και 40 χρόνια μετά την είσοδο της χώρας στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, θα αντιμετωπίζαμε ένα τέτοιας διαστάσεως συνταγματικό σκάνδαλο» τονίζει ο κ. Ράμμος μιλώντας για μεγάλη δοκιμασία, συνάμα και πρόκληση, καθώς κλήθηκε να διαφυλάξει την έννοια του νόμου, το κύρος της Αρχής, το ίδιο το Σύνταγμα χωρίς καν να υπάρχει νομολογία για την αντιμετώπιση τέτοιων θεμάτων.
Παρεμποδίστηκε ο έλεγχος
Ο κ. Ράμμος αποκαλύπτει, όπως έκανε και στη δίκη των υποκλοπών, ότι η ΕΥΠ, η κυβέρνηση καθώς και συγκεκριμένοι δικαστικοί με τους χειρισμούς τους δεν στάθηκαν αρωγοί στην προσπάθεια της ΑΔΑΕ για διαλεύκανση του συνταγματικού σκανδάλου των υποκλοπών, με το πρώτο εμπόδιο να τίθεται από τη γνωμοδότηση του πρώην Εισαγγελέα το Αρείου Πάγου, Ισίδωρου Ντογιάκου, τον Ιανουάριο του 2023.
Την έκπληξή του δε, στην οποία οι νομικές γνώσεις του δίνουν άλλη βαρύτητα, εκφράζει ο κ. Ράμμος για το γεγονός ότι δεν κλήθηκαν ως κατηγορούμενοι για την υπόθεση αυτή πολιτικά πρόσωπα. Όπως εξηγεί, αυτό οφείλεται «στο πόρισμα το οποίο εξέδωσε ο αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Αχιλλέας Ζήσης» και το οποίο ενέκρινε με απόφασή της η Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, η οποία σημείωσε μάλιστα ότι «ήταν αναντίλεκτα ορθό».
«Προβληματικό» για τον κ. Ράμμο, πέρα από την απαλλαγή όλων των πολιτικών προσώπων «για τις νόμιμες -νομότυπες, ας τις πούμε καλύτερα-, άρσεις του απορρήτου», είναι και το γεγονός ότι και στην υπόθεση του Predator «αποφασίστηκε ότι αφορά μόνο τέσσερα φυσικά πρόσωπα, που βρίσκονται σε κάποιες ιδιωτικές εταιρείες που το εμπορευόντουσαν και το διακινούσαν […] Είναι λιγάκι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι δεν έχει κανείς άλλος ευθύνη πέρα από τέσσερις ιδιώτες που είναι εκτός του κρατικού μηχανισμού».
Δύσκολα ερμηνεύσιμο με την κοινή λογική, αλλά και τη νομική, είναι και το γεγονός ότι στα τέσσερα φυσικά πρόσωπα ασκήθηκαν κατηγορίες για πλημμελήματα και όχι για κακουργήματα.
Καταφατική είναι η απάντηση του κ. Ράμμου ως προς τη διαπίστωση ότι ο όλος χειρισμός του σκανδάλου παραπέμπει σε επιχείρηση συγκάλυψης ή έστω παρεμπόδισης της διερεύνησής του.
Αναμένοντας την απόφαση του Δικαστηρίου και χωρίς να αποκλείει η υπόθεση να ξανανοίξει στο μέλλον αν πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις δεν διστάζει να πει ότι για το σκάνδαλο των υποκλοπών μέχρι τώρα «νομίζω ότι τη μεγάλη εικόνα δεν τη μάθαμε. Παραμένει κρυφή και άγνωστη».
Υποκλοπές ως μέθοδος διαιώνισης της εξουσίας
Ο κ. Ράμμος είναι πολύ προσεκτικός ως προς τα στοιχεία που παραθέτει, «ακόμη και αν υπήρξε μια γενική κεντρική απόφαση να γίνουν κάποια στιγμή υποκλοπές σε μαζικό επίπεδο, δεν μπορώ να το ξέρω» λέει με ειλικρίνεια. Τολμά όμως, δικαίωμα που του δίνει και η πολύχρονη πείρα του ως νομικός, μια εικασία ως προς τους λόγους που οδήγησαν τους εμπνευστές αυτού του σκανδάλου στην πράξη αυτή.
«Το μόνο που μπορώ να πω, είναι μια γενική σκέψη που προκύπτει από την εμπειρία, όχι μόνο την ελληνική. Συνήθως αυτοί που κυβερνούν και χρησιμοποιούν τέτοιες μεθόδους, εκείνο που προσπαθούν να κάνουν είναι να εξασφαλίσουν την εξουσία τους, να μην απειληθεί ποτέ. Να μπορούν να γνωρίζουν τις κινήσεις διαφόρων οι οποίοι πιθανότατα θα μπορούσαν κάποια στιγμή να απειλήσουν την εξουσία τους ή και ενδεχομένως να τη διαιωνίσουν. Γι’ αυτό το λόγο χρειάζονται τα αντίβαρα εξουσίας».
Αν κινδυνεύει μία ατομική ελευθερία, κινδυνεύουν όλες
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η απάντηση του κ. Ράμμου σε όλους όσοι υποτιμούν τη σημασία του σκανδάλου των υποκλοπών.
Όταν αρχίσουν να υποχωρούν μία-μία οι συνταγματικές εγγυήσεις, στο τέλος θα ξηλωθεί το πουλόβερ. Μια τέτοια περίοδο ζούμε τώρα.
Όπως εξηγεί, «είναι θέμα συνταγματικής παιδείας του κόσμου» προσθέτοντας με έμφαση ότι «το Σύνταγμα, τα ατομικά δικαιώματα, τα θεμελιώδη δικαιώματα, οι αρχές προστασίας, τα αντίβαρα εξουσίας, είναι για την προστασία του αδύνατου. Δεν είναι για την προστασία των ισχυρών. Και αν κινδυνεύει μία ατομική ελευθερία, ένα ατομικό δικαίωμα, κινδυνεύουν και όλα. Το άρθρο 19 παρ. 1 λέει ότι το δικαίωμα στο επικοινωνιακό απόρρητο είναι απολύτως απαραβίαστο. Αυτό το επίρρημα χρησιμοποιείται από όλο τον κατάλογο ατομικών δικαιωμάτων. Ο συνταγματικός νομοθέτης ξέρει τι λέει. Διότι όταν δεν έχεις εμπιστοσύνη στις συνομιλίες σου και μαθαίνεις να αυτολογοκρίνεσαι, δεν επικοινωνείς, δεν μπορεί να αναπτυχθεί η προσωπικότητά σου όπως θέλει το Σύνταγμα, το άρθρο 5. Δεν μπορείς να γίνεις θαρραλέος πολίτης που λέει τη γνώμη του».
Ο κ. Ράμμος εστιάζει όμως και στις συνέπειες που έχουν για τους πολίτες, οι παρακολουθήσεις δημοσιογράφων, με άμεσες επιπτώσεις στην ελευθερία του Τύπου, αλλά και πολιτικών που ίσως βρεθούν σε θέση εξουσίας και θα πρέπει να πάρουν κρίσιμες αποφάσεις.
Απέτυχε το άρθρο 86
Ενδιαφέρουσα είναι η προσέγγιση του κ. Ράμμου σε ότι αφορά τη συνταγματική αναθεώρηση. Ο βαθύς προβληματισμός του ως προς το πόσο συχνά πρέπει να αλλάζει το Σύνταγμα και ποιες διατάξεις πρέπει να περιλαμβάνει, δίνει τη θέση του στη βεβαιότητα. όταν η συζήτηση φτάνει στο άρθρο 86, που υποστηρίζει ότι σαφώς πρέπει να αλλάξει.
«Η πρακτική έδειξε ότι το άρθρο 86 χρησιμοποιήθηκε όχι για την ανάδειξη της αλήθειας και για τη διερεύνηση των υποθέσεων, αλλά για να κλείσουν τα θέματα».
Ως προς την αλλαγή που προτείνει, «δεν υπάρχει νομίζω άλλη λύση από το να ανατεθεί πλέον η δίωξη των υπουργών στη δικαιοσύνη. Στο φυσικό δικαστή όλων των Ελλήνων».
