Ο κόσμος πρέπει να προετοιμαστεί για την επικείμενη επιστροφή του Ελ Νίνιο και των ενισχυμένων ακραίων καιρικών φαινομένων που προκαλεί, προειδοποίησε ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών.
Το ισχυρό αυτό φυσικό κλιματικό φαινόμενο, το οποίο αυξάνει τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία και εντείνει τα ακραία μοτίβα βροχοπτώσεων, έχει πιθανότητα 80% να εκδηλωθεί πριν από τον Σεπτέμβριο και 90% πριν από τον Νοέμβριο, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO).
Ο οργανισμός διαπίστωσε ότι τα περισσότερα προγνωστικά μοντέλα προβλέπουν την επιστροφή του κυκλικού αυτού φαινομένου των ωκεανών και της ατμόσφαιρας με τουλάχιστον μέτρια ένταση, ενώ δεν αποκλείεται να εξελιχθεί σε ισχυρό επεισόδιο.
Επιστήμονες είχαν ήδη προειδοποιήσει ότι ενδέχεται να είναι το ισχυρότερο Ελ Νίνιο του 21ου αιώνα. Ωστόσο, ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός απέφυγε να υιοθετήσει αυτές τις εκτιμήσεις, επισημαίνοντας ότι οι προβλέψεις εξακολουθούν να βρίσκονται σε περίοδο σημαντικής αβεβαιότητας.
«Το εύρος των προβλέψεων είναι μεγάλο», δήλωσε η γενική γραμματέας του οργανισμού, Σελέστε Σάουλο. «Ορισμένα μοντέλα δε δίνουν καμία ένδειξη για ένα ισχυρό Ελ Νίνιο, ενώ άλλα καταλήγουν σε αυτή την εκτίμηση.»
Από την πλευρά του πάντως, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, τόνισε ότι ο κόσμος «πρέπει να αντιμετωπίσει αυτή την εξέλιξη ως την επείγουσα κλιματική προειδοποίηση που πραγματικά είναι».
«Οι συνθήκες Ελ Νίνιο θα ρίξουν λάδι στη φωτιά ενός ήδη θερμαινόμενου πλανήτη», δήλωσε. «Οι επιπτώσεις θα είναι ακόμη πιο σφοδρές, θα επεκταθούν σε μεγαλύτερες αποστάσεις και θα διασχίσουν σύνορα με καταστροφική ταχύτητα.»
Το τελευταίο επεισόδιο Ελ Νίνιο, που εκδηλώθηκε την περίοδο 2023-2024, ήταν ένα από τα πέντε ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί και συνέβαλε καθοριστικά στο γεγονός ότι το 2024 εξελίχθηκε σε μία από τις θερμότερες χρονιές στην ιστορία των μετρήσεων, καταρρίπτοντας παγκόσμια ρεκόρ θερμοκρασίας.
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός προειδοποίησε ότι για το επόμενο τρίμηνο προβλέπονται ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες σχεδόν σε όλες τις περιοχές του πλανήτη, ενώ αυξάνεται η πιθανότητα εκδήλωσης ακραίων βροχοπτώσεων αλλά και σοβαρών ξηρασιών.
Αν και κάθε επεισόδιο Ελ Νίνιο έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, οι επιστήμονες συνδέουν συνήθως το φαινόμενο με αυξημένες βροχοπτώσεις σε περιοχές της Νότιας Αμερικής, των νότιων πολιτειών των ΗΠΑ, του Κέρατος της Αφρικής και της Κεντρικής Ασίας.
Αντίθετα, ξηρότερες συνθήκες παρατηρούνται συνήθως στην Κεντρική Αμερική, στα βόρεια της Νότιας Αμερικής, στην Καραϊβική, στην Αυστραλία, στην Ινδονησία και σε τμήματα της Νότιας Ασίας.
Τα θερμότερα νερά του Ειρηνικού Ωκεανού μπορούν επίσης να τροφοδοτήσουν ισχυρότερους τυφώνες στον κεντρικό και ανατολικό Ειρηνικό, ενώ παράλληλα περιορίζουν τη δημιουργία τους στη λεκάνη του Ατλαντικού.
Η προειδοποίηση έρχεται τη στιγμή που η δυτική Ευρώπη εξέρχεται από έναν ασυνήθιστα θερμό Μάιο, κατά τον οποίο καταγράφηκαν νέα ρεκόρ θερμοκρασίας για τον μήνα στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία.
Παγκόσμιο ρεκόρ μέσης θερμοκρασίας
Την περασμένη εβδομάδα, ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός και η Μετεωρολογική Υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου (Met Office) προειδοποίησαν ότι είναι σχεδόν βέβαιο πως πριν από το τέλος της δεκαετίας θα σημειωθεί νέο παγκόσμιο ρεκόρ μέσης θερμοκρασίας, με την αναμενόμενη επιστροφή του Ελ Νίνιο να καθιστά πιθανό ένα τέτοιο ενδεχόμενο ήδη από το 2027.
Άλλοι επιστήμονες ανησυχούν για την επίδραση που θα έχει το φαινόμενο στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, καθώς οι αγροτικές παραγωγές βρίσκονται ήδη υπό πίεση λόγω της κλιματικής κρίσης και των περιορισμών στις ροές λιπασμάτων που σχετίζονται με τον πόλεμο μεταξύ Ιράν και Ισραήλ.
Τα επεισόδια Ελ Νίνιο εμφανίζονται κάθε λίγα χρόνια και συνήθως διαρκούν από εννέα έως δώδεκα μήνες. Κατά τη διάρκειά τους, οι άνεμοι που ωθούν τα θερμά επιφανειακά νερά προς τα δυτικά εξασθενούν ή αλλάζουν κατεύθυνση, επιτρέποντας στα νερά του τροπικού Ειρηνικού να θερμανθούν σημαντικά.
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός ανέφερε ότι οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας σε περιοχές του Ειρηνικού που χρησιμοποιούνται ως βασικοί δείκτες παρακολούθησης του φαινομένου πλησίαζαν ήδη τα όρια εκδήλωσης Ελ Νίνιο στα τέλη Απριλίου και στα μέσα Μαΐου, λόγω ασυνήθιστα θερμών υποθαλάσσιων υδάτων.
Παράλληλα, τα ατμοσφαιρικά χαρακτηριστικά που συνδέονται με το Ελ Νίνιο εμφανίζονται επίσης συμβατά με την ανάπτυξη του φαινομένου.
Ο οργανισμός απέρριψε τη χρήση του όρου «σούπερ Ελ Νίνιο», τον οποίο έχουν χρησιμοποιήσει ορισμένοι επιστήμονες τους τελευταίους μήνες, επισημαίνοντας ότι δεν αποτελεί μέρος του επίσημου συστήματος ταξινόμησης.
Προβλήματα εξαιτίας της χρηματοδότησης στα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης
Τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, που επιτρέπουν την ενημέρωση των πολιτών και την έγκαιρη απομάκρυνσή τους πριν από την εκδήλωση φυσικών καταστροφών, έχουν αποδειχθεί σωτήρια, ακόμη και σε μια εποχή όπου η ρύπανση από τα ορυκτά καύσιμα καθιστά τα ακραία καιρικά φαινόμενα ολοένα πιο βίαια.
Ωστόσο, τον τελευταίο χρόνο αρκετοί μεγάλοι διεθνείς χρηματοδότες τέτοιων προγράμματα, μεταξύ αυτών το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες, έχουν μειώσει σημαντικά τους προϋπολογισμούς αναπτυξιακής βοήθειας.
Σε αυτό το πλαίσιο ο Αντόνιο Γκουτέρες υπογράμμισε πως: «Η μόνη αποτελεσματική απάντηση είναι η ανάληψη κλιματικής δράσης ανάλογης με το μέγεθος της κρίσης: να τερματιστεί η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, να επιταχυνθεί η μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, να προστατευθούν οι πιο ευάλωτοι πληθυσμοί και να εξασφαλιστούν συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για όλους».
