Το Ιράν έχει προχωρήσει τις τελευταίες εβδομάδες σε οχύρωση των εγκαταστάσεων όπου φυλάσσεται το απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη οποιαδήποτε προσπάθεια ανάκτησής του.
Όπως αποκαλύπτει το CNN, η πρόσβαση στο απόθεμα, που υπολογίζεται περίπου σε μισό τόνο υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, θεωρείται πλέον πολύ πιο δύσκολη, επικίνδυνη και χρονοβόρα σε σχέση με μόλις έναν μήνα πριν, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ άφηνε δημοσίως ανοικτό το ενδεχόμενο να διατάξει στρατιωτική επιχείρηση για την κατάσχεσή του.
Οι νέες οχυρώσεις προσθέτουν έναν ακόμη βαθμό δυσκολίας στις διαπραγματεύσεις της κυβέρνησης Τραμπ με την Τεχεράνη για την απομάκρυνση και καταστροφή του ουρανίου. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που ενημέρωσε δημοσιογράφους την Παρασκευή, οι δύο πλευρές φέρονται να πλησιάζουν σε συμφωνία που θα απαιτούσε από το Ιράν να παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο στις ΗΠΑ, ώστε να καταστραφεί επί τόπου και στη συνέχεια να απομακρυνθεί από τη χώρα. Ωστόσο, Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δώσει αντικρουόμενες περιγραφές για το περιεχόμενο της υπό διαμόρφωση συμφωνίας, ενώ οι ακριβείς όροι της παραμένουν ασαφείς.
Το ζήτημα έχει αποκτήσει κεντρική θέση στις συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, τα οποία το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η εξασφάλιση του πυρηνικού υλικού αποτελεί προτεραιότητα για την Ουάσινγκτον, όμως η νέα εικόνα στο πεδίο δυσκολεύει ακόμη και ένα σενάριο συναινετικής μεταφοράς.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ακόμη και για τους ίδιους τους Ιρανούς η απομάκρυνση του εμπλουτισμένου υλικού θα ήταν πλέον δύσκολη και επικίνδυνη, καθώς θα απαιτούσε βαριά εκσκαπτικά μηχανήματα και διαδικασίες αποναρκοθέτησης. Ο Scott Roecker, πρώην επικεφαλής του Γραφείου Απομάκρυνσης Πυρηνικού Υλικού της National Nuclear Security Administration, δήλωσε ότι, εφόσον οι πληροφορίες είναι ακριβείς, «σίγουρα θα περιέπλεκαν» την ανάκτηση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.
Το βασικό απόθεμα πιστεύεται από τη διεθνή κοινότητα ότι βρίσκεται σε κατεστραμμένες ή σφραγισμένες σήραγγες στο πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν, στο κεντρικό Ιράν, ενώ πρόσθετες ποσότητες φέρονται να φυλάσσονται και σε άλλες εγκαταστάσεις. Το Ισφαχάν βρίσκεται εδώ και καιρό στο επίκεντρο της ανησυχίας των ΗΠΑ και του Ισραήλ, καθώς σχετίζεται με κρίσιμα τμήματα της ιρανικής πυρηνικής υποδομής.
Η ενίσχυση των θέσεων από την Τεχεράνη έρχεται μετά τις πληροφορίες ότι στα μέσα Μαΐου ο αμερικανικός στρατός ήταν έτοιμος να εκτελέσει επιχείρηση για την κατάσχεση του πυρηνικού υλικού, η οποία τελικά κρίθηκε υπερβολικά υψηλού κινδύνου. Αντίστοιχα σχέδια για αποστολή αμερικανικών ή ειδικών δυνάμεων στο Ιράν είχαν απασχολήσει την Ουάσινγκτον ήδη από τους προηγούμενους μήνες, με επίκεντρο την αποτροπή της απόκτησης πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη.
Στελέχη και αναλυτές εκτιμούν ότι η νέα κατάσταση θα μπορούσε να προσφέρει στο Ιράν περιθώριο να θολώσει την εικόνα γύρω από τη συμμόρφωσή του. Ο Roecker σημείωσε ότι, αν οι διαπραγματευτές απαιτήσουν από την Τεχεράνη να συγκεντρώσει όλο το απόθεμα σε κεντρικό σημείο για επαλήθευση και απομάκρυνση ή υποβάθμιση του εμπλουτισμού, τότε το βάρος θα πέσει στο Ιράν να αποκτήσει πρόσβαση και να παρουσιάσει πλήρη κατάλογο του υλικού. Σε ένα τέτοιο σενάριο, προειδοποίησε ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να ισχυριστεί πως ένα μέρος του αποθέματος είναι μη ανακτήσιμο, αφήνοντας αβεβαιότητα για το αν θα μπορούσε να αποκτήσει ξανά πρόσβαση σε αυτό στο μέλλον.
Η απομάκρυνση του ουρανίου από το Ιράν, εφόσον υπάρξει συμφωνία, θα απαιτούσε πιθανότατα την ανάπτυξη εξειδικευμένης κινητής εγκατάστασης ουρανίου υπό την National Nuclear Security Administration στο Oak Ridge National Laboratory στο Τενεσί. Ακόμη και οι πλέον έμπειροι ειδικοί στην απομάκρυνση πυρηνικού υλικού, όμως, θα χρειάζονταν σημαντικό χρόνο για να ολοκληρώσουν την αποστολή. Ο ίδιος ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι μια τέτοια διαδικασία θα απαιτούσε τουλάχιστον δύο εβδομάδες.
