Τα μάτια όλων είναι στραμμένα στην επίσκεψη του προέδρου Τραμπ στο Πεκίνο, την πρώτη από το 2017. Τι περιμένουμε από τη συνάντηση των αρχηγών των δύο υπερδυνάμεων; Τα βασικά θέματα είναι το Ιράν, η Ταϊβάν, το διμερές εμπόριο και οι οικονομικές σχέσεις.
Η συνάντηση είχε αρχικά προγραμματιστεί για τις αρχές Απρίλιου, προκειμένου να συζητηθούν οι οικονομικές σχέσεις και το εμπόριο. Οι ΗΠΑ την ανέβαλαν τότε, λόγω του πολέμου στο Ιράν, ελπίζοντας ότι θα τελείωνε γρήγορα.
Τελικά, η επίσκεψη θα πραγματοποιηθεί στις 14-15 Μαΐου, με τη σύγκρουση στο Ιράν να βρίσκεται σε ακόμη μεγαλύτερο αδιέξοδο, μετά και από τις τελευταίες άγονες διαπραγματεύσεις.
Λόγω της στενής σχέσης του Πεκίνου με την Τεχεράνη, οι αναλυτές εκτιμούν ότι ο Σι Τζινπίνγκ έχει το στρατηγικό πλεονέκτημα. Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής πετρελαίου και παρέχει στρατιωτική και διπλωματική κάλυψη στο Ιράν. Αναμένεται ότι ο Τραμπ θα ζητήσει από τον Σι να μειώσει τη στήριξή του στο Ιράν και να πιέσει την ηγεσία της Τεχεράνης για να υπάρξει κάποια συμφωνία. Ακόμη και αν δεν το πει ανοιχτά, το Ιράν είναι το βασικό θέμα του Τραμπ.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και οι ανατιμήσεις στις ενεργειακές τιμές έχουν επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό και την αμερικανική οικονομία, προκαλώντας σοβαρή ανησυχία για την επίδοση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στις ενδιάμεσες εκλογές τον ερχόμενο Νοέμβριο. Έχουν όμως πλήξει και την οικονομία της Κίνας, η οποία πιέζεται και από τη ραγδαία αύξηση στις εισαγωγές σε βιομηχανικά υλικά και το υψηλό κόστος στις εξαγωγές των προϊόντων της. Ωστόσο, λόγω του ότι ο Σι Τζινπίνγκ δεν έχει να λογοδοτήσει στους ψηφοφόρους του, έχει το περιθώριο να παίξει πιο σκληρό διαπραγματευτικό παιχνίδι.
Από την πλευρά της Κίνας, το σημαντικότερο θέμα είναι η στάση των ΗΠΑ απέναντι στην Ταϊβάν. Η επανένωση της Ταϊβάν με την ηπειρωτική Κίνα, το «κινεζικό όνειρο», αποτελεί πάγια υπόσχεση του Σι.
Η Ταϊβάν είναι σημαντική για τις ΗΠΑ λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της παραγωγής προηγμένων ημιαγωγών που είναι κρίσιμοι, εκτός των άλλων, και για την αμερικανική αμυντική βιομηχανία. Εδώ και δεκαετίες, οι ΗΠΑ ακολουθούν πάγια πολιτική στήριξης της Ταϊβάν, μέσω παροχής όπλων και εμπορικών σχέσεων, ενισχύοντας «ανεπίσημα» την ανεξαρτησία του νησιού. Προκειμένου να αποφύγουν μια άμεση σύγκρουση με το Πεκίνο, οι ΗΠΑ δεν δηλώνουν ανοιχτά αν θα επέμβουν σε περίπτωση που η Κίνα εισβάλει στο νησί.
Τον Δεκέμβριο του 2025, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε μεγάλο πακέτο πώλησης όπλων στην Ταϊβάν, αξίας 11 δισ. δολαρίων, σηματοδοτώντας τη στήριξή του απέναντι στις αυξανόμενες πιέσεις που δέχεται η Ταϊβάν από την Κίνα. Ωστόσο, ο ίδιος έχει καθυστερήσει τη διαδικασία, πιθανώς για να μη δυναμιτίσει την προγραμματισμένη συνάντηση με τον Σι, αλλά επίσης και λόγω της μείωσης των αμερικανικών αποθεμάτων λόγω του πολέμου με το Ιράν.
Πρόσφατες δηλώσεις του Τραμπ ότι η πώληση όπλων προς την Ταϊβάν είναι κάτι που θα συζητήσει στο Πεκίνο και ότι ο Σι «θα ήθελε να μην» στείλουν όπλα, προκαλεί έντονη ανησυχία στην Ταϊβάν. Και μόνο ότι είναι διατεθειμένος να το βάλει στο τραπέζι σηματοδοτεί αλλαγή στάσης των ΗΠΑ, δεδομένου ότι από το 1982 οι ΗΠΑ έχουν δεσμευτεί να μην συζητούν με το Πεκίνο τα θέματα παροχής όπλων στην Ταϊβάν.
Ο Σι Τζινπίγκ θα ήθελε οι ΗΠΑ να δηλώσουν ρητά ότι είναι κατά της ανεξαρτησίας της Ταϊβάν, προκειμένου να την πιέσουν να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις με το Πεκίνο. Κάτι τέτοιο είναι πολύ δύσκολο, αλλά σε κάθε περίπτωση, η οποιαδήποτε συζήτηση για την Ταϊβάν αποτελεί ένα πολύ σημαντικό και επικίνδυνο θέμα και ο Τραμπ είναι πολλές φορές απρόβλεπτος.
Περί Συμβουλίου του Εμπορίου
Άλλα θέματα, λιγότερο ακανθώδη, που είναι στην αρχική ατζέντα, είναι τα εμπορικά και οικονομικά ζητήματα. Η Κίνα πιθανώς θα συμφωνήσει να αγοράσει αεροπλάνα Boeing και να αυξήσει τις εισαγωγές της σε αμερικανικά αγροτικά προϊόντα, όπως σόγια, δίνοντας έτσι στον Τραμπ τη δυνατότητα να επιστρέψει στην Ουάσιγκτον με μια κάποια «νίκη».
Τι θα συμβεί με την εύθραυστη «εμπορική εκεχειρία», που συμφωνήθηκε τον περασμένο Οκτώβριο στη Νότιο Κορέα, είναι επίσης ένα βασικό θέμα. Ο Τραμπ είχε ανακοινώσει δασμούς στην Κίνα της τάξεως του 145%, η Κίνα ανταπάντησε με 125% και στη συνέχεια με την εκεχειρία μειώθηκαν. Κατά μέσο όρο, οι αμερικανικοί δασμοί απέναντι στην Κίνα είναι στο 31 %. Το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ με την Κίνα έχει μειωθεί για το 2025, αλλά έχει συρρικνωθεί και το σύνολο του εμπορίου και οι ΗΠΑ παραμένουν εξαρτημένες ως προς τις σπάνιες γαίες, εισάγοντας περίπου το 70% από την Κίνα. Για την Κίνα είναι σημαντικοί οι ημιαγωγοί και οι σχετικοί περιορισμοί που βάζει η διοίκηση του Τραμπ.
Οι ΗΠΑ έχουν προτείνει, και αναμένεται να συζητηθεί, τη δημιουργία ενός Συμβουλίου Εμπορίου, το οποίο θα λειτουργεί ως μηχανισμός ελέγχου του διμερούς εμπορίου. Πρακτικά, μέσω του συμβουλίου θα συμφωνείται το ύψος των δασμών ανάλογα με το είδος των προϊόντων και την κρισιμότητά τους για κάθε χώρα.
Επίσης, ο Τραμπ ανέφερε ότι θα θέσει το ζήτημα της απελευθέρωσης του 78χρονου Τζίμι Λάι, πρώην μεγιστάνα μέσων ενημέρωσης και ιδρυτή της μεγαλύτερης φιλοδημοκρατικής εφημερίδας του Χονγκ Κονγκ. Ο Λάι κατηγορήθηκε και φυλακίστηκε για «συνωμοσία για συμπαιγνία με ξένες δυνάμεις» βάσει του νόμου περί εθνικής ασφάλειας. Η διεθνής κοινότητα, με πρωτοστατούσα τη Βρετανία, αλλά και δεκάδες αμερικανοί νομοθέτες, πιέζουν να απελευθερωθεί, αλλά η Κίνα ισχυρίζεται ότι πρόκειται για εσωτερικό ζήτημα.
Σε κάθε περίπτωση, ο Τραμπ θα πιαστεί από οποιαδήποτε μικρή νίκη, εμπορική ή άλλη, για να δηλώσει επιστρέφοντας ότι ήταν μια εξαιρετικά επιτυχημένη συνάντηση, ενώ ο Σι Τζινπίγκ ακολουθεί πάγια διπλωματική τακτική χαμηλών τόνων και μακροπρόθεσμων αποτελεσμάτων. Σημασία έχει αν θα υπάρξει πρόοδος στο θέμα του Ιράν – αν και κάποια τέτοια συζήτηση μπορεί να μην ανακοινωθεί άμεσα – και αν ο Τραμπ αλλάξει έστω και στο ελάχιστο την αμερικανική στάση ως προς την Ταϊβάν. Τα υπόλοιπα θέματα, αυτή την περίοδο, είναι ήσσονος σημασίας και οι προσδοκίες μικρές.
